رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانىنيا، محمد تقي - الصفحة ١٩٨ - فوايد احساس كرامت نفس
در متون دينى، احترام نفس و احساس خودارزشمندى در درون، يكى از اصول مهم رفتار انسان با خود قلمداد شده و علىرغم اينكه فروتنى و شكستهنفسى در برابر خدا و همنوعانْ فضيلت است، هرگز به او اجازه داده نشده است تا با برخى رفتارهاى خاص، زمينه تحقير خويش را فراهم آوَرد و خود را خوار كند و احترام خويشتن راناديده بگيرد يا پايمال سازد. بر اين اساس، براى احساس خودارزشمندى مثبت مىتوان فوايدى استخراج كرد كه برخى از آنها عبارت است از:
١. امتناع از آلوده كردن خود به گناه، حتى اگر منافع مادى بسيارى در پى داشته باشد؛
٢. نفروختن خود به دنيا، يا به عبارت روشنتر، صرف نكردن عُمر گرانمايه و همه همت خود براى به دست آوردن دنيا، و آخرت را سپر بلاى دنيا قرار ندادن؛
٣. خوار نكردن خود نزد مخلوق، براى دستيابى به منافع دنيوى، اگرچه ارزشمند باشد؛
٤. اظهار عجز و نياز در پيشگاه خدا؛
٥. استفاده از فرصت عمر (سبقت در كار خير، خدمت، عبادت و بندگى)؛
٦. حزن درونى به سبب نگرانى از فرجام ناخوشايند؛
٧- مراقبت و پرهيز مستمر از ابتلائات و آلودگىها.
همه اين آثار و پيامدها، از متون دينى نيز قابل استفاده است و در فصول پيشين به آن متون اشاره كردهايم. بنابراين آگاهى به جايگاه، مرتبه و منزلت انسان در ميان موجودات و منزلت او در پيشگاه خداوند، و احترام به او از دوران كودكى در خانه و جامعه، از او موجودى محترم و برخوردار از كرامت نفس مىسازد و كسى كه از اين مرتبه و منزلت آگاه شود و از احساس خودارزشمندى برخوردار باشد، نفس خويش را محترم مىشمارد و در رفتار و تعامل با خود، همه تلاش خويش را به كار مىگيرد تا از حرمت و كرامت خويش پاسدارى كند. او اين نعمت خداوند را ارج مىنهد و ثابت مىكند كه شايسته اين جايگاه و منزلت بوده است. بر اين اساس هر رفتارى كه در جهت محافظت و رعايت احترام نفس، اعم از نفس خود و ديگران انجام شود، با رعايت اصل بندگى خدا و توجه به فقر مطلق در برابر ذات بىانتهايش، از نظر اخلاقى پسنديده است و هر رفتارى كه زمينهساز از بين رفتن و