مى‌خوانيم گناهكار آرزو دارد كه بين او و عمل زشتى كه انجام داده جدايى بيفتد، و در اينجا نيز خود عمل، مورد بحث آيه است، نه نامه عمل و نه كيفر و پاداش آن‌ها.

گواه ديگر اينكه در آيه مورد بحث مى‌خوانيم: گناهكار دوست مى‌دارد ميان او و عملش فاصله زيادى بيفتد و هرگز آرزوى از بين رفتن عمل خود را نمى‌كند. اين نشان مى‌دهد كه نابودى اعمال امكان‌پذير نيست و به همين دليل تمناى آن را نمى‌نمايد.

آيات فراوان ديگرى نيز اين مطلب را تأييد مى‌كند؛ مانند آيه ٤٩ سوره كهف: وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً؛ گنهكاران در روز رستاخيز، تمام اعمال گذشته خود را در برابر خود حاضر مى‌بينند و خداوند به هيچ‌كس ستم نمى‌كند.

اين آيات و ده‌ها آيات ديگر[١] اثبات مى‌كند كه ما، در روز رستاخيز عين عمل را به صورت كامل‌تر مى‌يابيم و اين همان تجسم اعمال است كه دانشمندان اسلامى به آن قائل‌اند.[٢]

در روايات متعددى نيز اين معنا تبيين، و مواجه شدن با اعمال و رفتار، تأييد شده است؛ از جمله اين روايات، سخنى از امام على (ع) است كه مى‌فرمايد:

وأعمال العباد فى عاجلهم نصب أعينهم فى آجلهم.[٣]

كردار حالِ بندگان، در آينده مقابل روى آنان قرار خواهد گرفت.

در حديث ديگرى آمده است:

نزل جبرئيل (ع) على النبى (ص) فقال له: يا جبرئيل عظنى، فقال: يا محمد عش ما شئت فإنك ميت ... و اعمل ما شئت فإنك ملاقيه.[٤]

جبرئيل (ع) بر پيامبر (ص) نازل شد. پيامبر (ص) به او فرمود: اى جبرئيل، مرا موعظه كن. او گفت: يا محمد، هرگونه كه مى‌پسندى زندگى كن- اما بدان و مراقب باش كه- حتماً خواهى مُرد ... و هر كار كه مى‌خواهى‌

[١]. مانند آيه ٧ و ٨ سوره زلزله: فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ\* وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ‌ و آيه ٢٠ از سوره شورا: مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ‌ و آيه ١٣ از سوره حديد: انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً.

[٢]. تفسير نمونه: ج ٢ ص ٥٠٦، ٥٠٧.

[٣]. تحف العقول: ص ٢٠٢.

[٤]. كتاب من لايحضره الفقيه: ج ١ ص ٤٧١، ٤٧٢، ح ١٣٦٠.