آن را در خود يافته است و همان‌گونه كه پيش از اين اشاره شد، از ورود به كارى كه توان انجام‌دادن آن را در خود نمى‌يابد پرهيز مى‌كند. امام على‌ (ع) به‌خوبى بيانگر رابطه عزت نفس و شجاعت است و مى‌فرمايد: «

الشجاعة أحد العزين‌

؛[١] شجاعت، يكى از دو مصداق عزت است». ايشان در بيان زيباى ديگرى مى‌فرمايد:

الشجاعة عز حاضر

؛[٢] شجاعت، عزت (احساس خودتوانمندى) حاضر (بالفعل) است‌».

اما اين فقط پيامد عزت نفس نيست؛ زيرا كسى كه به انجام‌دادن كار خود اطمينان دارد و از نتيجه آن نيز تا اندازه بسيار آگاه است و مى‌داند كه در انجام‌دادن آن موفق است و به نتيجه متوقع آن دست پيدا خواهد كرد، بردبارى بيشترى در خود خواهد داشت و انتظار پيمودن ره صدساله را در يك شب در سر نمى‌پروراند و از مشكلات موجود بر سر راهش نمى‌هراسد يا بردبارى و خويشتن‌دارى‌اش را از كف نمى‌دهد. ازاين‌رو مى‌بينيم كه رسول خدا (ص) مى‌فرمايد:

«لا حليم الا ذو عزة؛[٣]

فقط انسان عزيز، بردبار خواهد بود». امام على (ع) در بيانى مشابه سخن پيامبر (ص) مى‌فرمايد:

«لا عز أرفع من الحلم؛[٤]

عزتى بالاتر از بردبارى نيست».

همچنين چون او بر توان خود اتكا كرده، دل به خدا سپرده است و بر او توكل دارد، از بخشش و سخاوت نمى‌هراسد و در دستگيرى از همنوعان خساست نمى‌ورزد:

«الجود عز موجود؛[٥]

بخشش، عزت (احساس خودتوانمندى) بالفعل است».

مقصود از پيامدهايى كه بيان شد، اين نيست كه اين پيامدها فقط محصول عزت نفس آدمى است. آثار و پيامدهاى متعدد ديگرى نيز براى عزت نفس مى‌توان برشمرد كه سخن از آن‌ها در جاى خود بسيار مهم و سودمند است. همچنين اين پيامدها اگرچه از منظرى معلول عزت نفس‌اند، خود مى‌توانند از عوامل عزت و بلندمرتبگى آدمى در نظر همنوعانش به‌شمار آيند. در روايات متعدد، به اين مطلب تصريح شده است. شكل زير فرايند ايجاد عزت نفس و پيامدهاى آن را نشان مى‌دهد:

[١]. ميزان الحكمة: ج ٢ ص ١٤١٢.

[٢]. همان.

[٣]. مسند ابن حنبل: ج ٣ ص ٩.

[٤]. عيون الحكم و المواعظ: ص ٥٣٧.

[٥]. همان: ص ١٧.