رفتار اخلاقى انسان با خود - سبحانى‌نيا، محمد تقي - الصفحة ١٣٠ - ه - الهام

وَ أَوْحَيْنا إِلى‌ أُمِّ مُوسى‌ أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَ لا تَخافِي وَ لا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَ جاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ.

به مادر موسى وحى كرديم كه طفلك را شير ده و چون [از آسيب فرعونيان‌] بر او ترسان شوى، به دريايش افكن و ديگر هرگز مترس و محزون مباش؛ كه ما او را به تو باز آوريم و هم از پيغمبران مرسلش گردانيم.

به‌هرحال الهام، پديده‌اى است كه بسيارى از بندگان شايسته خدا از آن بهره‌مند مى‌شوند و از نظر قرآن كريم، مسلّم و قطعى است. روايات نيز بر صحت آن تصريح كرده، آن را از اسرار آفرينش معرفى مى‌كند. از پيامبر (ص) نقل شده است كه فرمود:

علمُ الباطنِ سرّ من سرِّ الله عز و جل و حِكمة من حِكم الله، يقذفه فى قلوب من يشاء من أوليائه‌

:[١] علم باطن، رازى از رازهاى خدا و حكمتى از حكمت‌هاى خداوند است كه در دل‌هاى هريك از اولياى خود كه بخواهد مى‌گذارد.

امام رضا (ع) همه بندگان را شايسته بهره‌مندى از الهامات خداوند، كه نوعى معرفت و هدايت است، نمى‌داند و مى‌فرمايد:

إن العبد إذا اختاره الله عز و جل لأمور عباده شرح صدره لذلك، و أودع قلبه ينابيع الحكمة، و ألهمه العلم إلهاما.[٢]

هر گاه خداوند، بنده‌اى را براى كارهاى بندگانش برگزيند، سينه‌اش را براى آن گشاده سازد و چشمه‌هاى حكمت را در دلش به وديعت مى‌گذارد و دانش را به او الهام مى‌كند.

امام صادق (ع) نيز درباره كلام خداوند: وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ‌[٣] (بدانيد كه خداوند، ميان انسان و دلش جدايى مى‌اندازد) مى‌فرمايد:

«يحول بينه و بين أن يعلم أن الباطل حق؛[٤]

ميان او و حق انگاشتن باطل، جدايى مى‌اندازد».

حارث‌بن‌مغيره مى‌گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم: دانش دانشمندان (خاندان) شما چگونه است؟ آيا جمله‌اى است كه در دلش انداخته مى‌شود، يا در

[١]. الفردوس: ج ٢ ص ٤٢ ح ٤١٠٤.

[٢]. الكافى، ج ١ ص ٢٠٢ ح ١؛ عيون اخبار الرضا( ع): ج ١ ص ٢٢١ ح ١.

[٣]. انفال: ٢٤.

[٤]. التوحيد: ص ٣٥٨ ح ٦؛ المحاسن: ج ١ ص ٣٧٠ ح ٨٠٥.