او، و همه تعلقات و وابستگى‌هايش را كه در مسير سعادت او رهزن است بيان داشته، هشدارهاى لازم را به او داده است. اما همان‌گونه كه در ابتداى اين فصل بيان كرديم، رويكرد ما به قرآن در اين فصل، از منظر كسى است كه در پى كشف راه‌هاى شناخت خويش است؛ نه كسى كه در جستجوى شناخت خويش است. بنابراين در اينجا نيز ما جوياى آيات و رواياتى هستيم كه راه و منبع شناخت را معرفى كرده باشد، نه آياتى كه شناخت‌آفرين باشد. به نظر مى‌رسد قرآن كريم، خود را منبع بسيار مطمئن هدايت در همه امور و نايل شدن به حق و حقيقت معرفى مى‌كند. در اين زمينه، آيات بسيارى وجود دارد كه به برخى از آن‌ها اشاره مى‌كنيم.

در برخى آيات، قرآن، كتاب هدايت بشر معرفى شده است؛ هدايتى مطلق كه هيچ قيدى ندارد. چنين كتابى، انسان را در همه نيازمندى‌هايش راهنمايى مى‌كند و به سوى نور[١] و صواب رهنمون مى‌سازد و از تاريكى جهل رهايى مى‌بخشد. انسان‌شناسى، شناخت نفس و خودآگاهى نيز از اين امر استثنا نشده و هر كس بخواهد خود را بشناسد، مى‌تواند به آنچه قرآن كريم در اين امور بيان داشته، رجوع و به آن اعتماد كند:[٢]

شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‌ وَ الْفُرْقانِ.[٣]

قرآن در آيه ديگرى تصريح مى‌كند كه قرآن هيچ امرى را فروگذار نكرده و همه آنچه را بشر بايد بداند، بيان فرموده است و منبعى پايان‌نيافتنى براى انسان در يافتن همه مجهولاتش است:

وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ.[٤]

خداوند، قرآن كريم را «حق» مى‌داند و آن را با تعابير گوناگون، «حق» معرفى مى‌كند و دربردارنده حق مطلق مى‌داند؛ پس هر كس اگر بخواهد، خواهد توانست خويشتن را آن‌گونه كه حق است، از قرآن بيابد و بشناسد:

[١]. أعراف: ١٥٧ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ.

[٢]. راه‌هايى كه قرآن كريم براى خودشناسى معرفى كرده، عموماً راه‌هاى شناخت نوع انسان است كه به تبع آن،« خود» نيز كه يكى از افراد نوع انسان است شناخته مى‌شود.

[٣]. بقره: ١٨٥.

[٤]. انعام: ٥٩.