و بر این اساس، رهبرى امام عادل ـ که جلوه حاکمیت توحید است ـ، روح و جوهر و حقیقت حج به حساب مى‌آید و حجّى با حقیقتْ همراه است که در سایه رهبرى امام عادل و برائت از رهبرى زمامداران ستمگر ـ که جلوه حاکمیت شرک وطاغوت‌اند ـ، انجام گردد؛ زیرا سراسر حج، لبّیک گویى به یگانگى خداوند متعال و برائت از مطلقِ شرک و مشرک است و بدین سان، حجّى که با نظام توحیدى و امامت ـ که جلوه‌گاه آن است ـ ، پیوند نخورَد، حجّ حقیقى نیست ؛ بلکه حجّ جاهلى است، چنان که محدّث بزرگوار ثقة الإسلام کلینى، از یکى از یاران امام باقر٧ به نام فضیل، روایت کرده که فرمود:

نَظَرَ (أبو جَعفَرٍ٧) إلَى النّاسِ یطوفونَ حَولَ الکعبَةِ، فَقال: هکذا کانوا یطوفونَ فِی الجاهِلِیةِ، إنَّما اُمِروا أن یطوفوا بِها، ثُمَّ ینفِروا إلَینا فَیعلِمونا وَلایتَهُم ومَوَدَّتَهُم، ویعرِضوا عَلَینا نُصرَتَهُم؛[١]

[امام باقر٧] به مردمى که گِرد کعبه طواف مى‌کردند، نگاه کرد و فرمود: «در زمان جاهلیت، این گونه طواف مى‌کردند. همانا مردم، امر شده‌اند که گِرد کعبه طواف کنند و سپس، به سوى ما کوچ کنند و ولایت و دوستى خود را به ما اعلام دارند و یارى خود را نسبت به ما عرضه کنند».

و در روایتى دیگر از ایشان، آمده است:

إنَّما اُمِرَ النّاسُ أن یأتوا هذِهِ الأَحجارَ فَیطوفوا بِها، ثُمَّ یأتوا فَیخبِرونا بِوَلایتِهِم، ویعرِضوا عَلَینا نُصرَتَهُم.[٢]

مردم، مأمور شده‌اند که به سراغ این سنگ‌ها بیایند و طوافشان کنند. سپس نزد ما بیایند و دوستى خود را به ما خبر دهند و یارى‌شان را بر ما عرضه دارند.

و در روایت دیگرى مى‌فرماید:

تَمامُ الحَجِّ لِقاءُ الإِمامِ.[٣]

تمامیت حج، به ملاقات کردن امام است.

نیز از امام صادق٧ روایت شده است:

إذا حَجَّ أحَدُکم فَلیختِم حَجَّهُ بِزِیارَتِنا، لِأَنَّ ذلِک مِن تَمامِ الحَجِّ.[٤]

هر یک از شما که حج گزارد، آن را با زیارت ما پایان دهد؛ چون این کار، لازمه کامل شدن حج است.

این گونه روایات، به روشنى نشان مى‌دهند که ولایت اهل بیت:، روح و حقیقت حج است و حجِّ بدون پیوند با رهبرى امام عادل و برائت جُستن از سران مشرک حاکم بر جامعه، حجّ حقیقى نیست.

[١]. الکافي، ج١، ص٢٠٠، ح ١.

[٢]. همان، ج١، ص٣٩٢، ح ١.

[٣]. علل الشرائع، ص٤٥٩، ح ٤؛ عیون أخبار الرضا ٧، ج٢، ص٢٦٢، ح ٣٠.

[٤]. الکافي، ج٤ ص٥٤٩، ح ٢.