علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٩٣ - بررسی و بازیابی کتاب مفقود «الخصائص العلویة»
نشان میدهند، میبیند که بر بالای هر در چنین نوشته شده بود: محمد رسول الله، علی ولی الله.[١] کتاب نزهة الکرام به زبان فارسی تدوین شده و چنین به نظر میرسد که رازی روایتِ نقل شده را، به صورت مستقیم، از خصائص نطنزی نقل کرده است. از این رو، میتوان نتیجه گرفت که خصائص نطنزی پس از تألیف، رواج درخور توجه یافته و به شهرت کامل رسیده است؛ به گونهای که در میان نویسندگان فارسی زبان نیز شناخته شده بوده است.
٣. دانشمند بعدی شیعه، ابن طاووس، نیز در کتاب الیقین روایاتی از این کتاب نقل کرده است. ابن طاووس در آثار خویش، در مجموع، ده روایت از این کتاب نقل کرده است که نُه روایت آن در کتاب الیقین و یک روایت دیگر در کتاب مهج الدعوات است. تفاوت ابن طاووس با ابن شهر آشوب در نقل روایات نطنزی این است که ابن طاووس روایات نطنزی را با اسناد کامل نقل میکند، اما ابن شهر آشوب معمولاً اسناد را به صورت کامل ذکر نمیکند و محتوا را نیز تلخیص و گزیده نقل میکند. همچنین، بیشتر روایات نقل شده توسط ابن طاووس بر جنبههای اعجازی زندگانی امام علی تأکید کرده و با ابن شهر آشوب از این جهت متفاوت به نظر میرسد.
روایات گزینش شده توسط ابن طاووس ـ که به تناسب موضوع کتاب « الیقین باختصاص مولانا علی بامره المؤمنین» انتخاب شده ـ روایاتی در مناقب امام علی است که جهتگیری برخی از این روایات، کاملاً شیعی است. این موارد چنین است: روایت دیدار آدم با پنج تن و توسل به ایشان برای بخشش گناه خویش؛[٢] روایتی در موضوع اسرا ـ که رسول خدا در اسرا قصر مجللی را میبیند که برای امام علی است و به آن حضرت ابلاغ میشود که علی٧ سرور مسلمانان، امام متقین و پیشوای روسفیدان است؛[٣] بنا بر روایتی دیگر، رسول خدا امام علی را به عنوان وصی و جانشین خویش بر امت برای پس از خود معرفی میکند[٤] که روایتی کاملاً شیعی است.
ابن طاووس در مهج الدعوات روایتی را از کتاب خصائص نطنزی نقل میکند که بر اساس آن، منصور تصمیم به قتل امام جعفر صادق و امام کاظم٨ میگیرد و مأمورانی را به این منظور به مدینه میفرستد. مأموران به خانه امام میروند. آن حضرت دعایی میخواند و مأموران، به گمان خود، سر آن دو را جدا کرده و در کیسهای گذاشته، نزد منصور میبرند و منصور چون کیسه را میگشاید، مشاهده میکند که سر دو شتر در آن است. روشن میشود که آن دو حیوان برای رفع بلا از امام و فرزندش، به صورت ایشان درآمدهاند.[٥]
٤. نویسنده دیگری که از خصائص نطنزی مواردی را نقل کرده، جمال الدین یوسف بن حاتم شامی (م قرن ٧)، نویسنده شیعی کتاب الدر النظیم است. وی در مجموع، یازده روایت از خصائص نطنزی نقل
[١]. همان، ج٢، ص١١٧.
[٢]. همان، ج٣، ص١٢٧.
[٣]. همان، ج٣، ص٣١١.
[٤]. همان، ج٣، ص٢٦٥.
[٥]. همان، ج٣، ص٢٣.