هشام بن حکم – که از اصحاب امام صادق٧ و پایه‌گذاران علم کلام به شمار می‌رود- ، به خاطر روایاتی که به وی منسوب است، از سوی برخی به تجسیم و تشبیه خداوند تعالی به مخلوقات متهم شده است.

در این پژوهش، هشام بن حکم از منظر تاریخی معرفی خواهد شد و پس از بیان دیدگاه رجالیان در باره وی، با بررسی سندی و دلالی روایات یاد شده، و نیز دلایل و قراین دیگر، همچون مدایح امامان معصوم:، به اثبات نادرستی این اتهام پرداخته می‌شود.

کلیدواژه‌ها: هشام بن حکم، ناصر القفاری، تجسیم، بررسی روایات.

درآمد

دکتر القفاری[١] در کتاب اصول مذهب الشیعة، بر اساس آنچه از ابن تیمیه نقل کرده، هشام بن حکم را به تجسیم متهم می‌سازد. او می‌نویسد:

شیخ الاسلام ابن تیمیمه، نخستین شیعه‌ای که گناه بزرگ این دروغ را به دوش کشیده، معرفی کرده است. او گفته است: «در اسلام، اولین کسی که گفته خدا جسم است، هشام بن حکم است».[٢]

سپس سخن او را با نقل سخن دیگری دنبال کرده، می‌گوید:

[١]. همان، ج٦، ص١٨.

[٢]. همان، ج‌٦، ص٢٠٣.