یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣٣

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٤٣٣

آنها مرا معصیت کنند و من آنها را ببخشم.

خودِ رفتن به دنبال خدا و کمال اخلاقی معلول وجود نفس اماره است، یعنی در حقیقت انسان از وجود نفس و شیطان استفاده میکند و به سوی خدا به عنوان یک تکیه گاه میرود.

میگویند عمده ترقیات علمی و شاید اخلاقی و ادبی بشر مرهون رقابتها و عداوتها و جنگهاست.

پیشرفت تمدن مولود جنگهاست، غالب اختراعات مفید مولود هیجاناتی است که جنگها به وجود آوردهاند [١] در سخنرانیهای رادیویی به مناسبت وفات امام موسی بن جعفر علیه السلام راجع به فواید مصائب و بلایا بحث کردهایم، رجوع شود به آنجا [٢] و به ورقههای «بلایا و مصیبتها».

بهطور کلی وجود شیطان برای تضاد این عالم مفید است. اگر شیطان و وساوس شیطانی نبود، کمالات الهی و رحمانی هم نبود.

پس آنچه بد است و گناه است نسبی است، از نظر شخص گناه کننده بد است نه از نظر مصالح کلی.

در جزوه حکومت جهانی واحد بازرگان، صفحه ٣٢ میگوید:

حال دورانی را در نظر بگیریم که زیر سایه حکومت جهانی واحد در اثر زوال جنگ و کشتار و برقراری نظم مشترک، تمام

---

[١] شاهکارهای بشری بهطور کلی ناشی از هیجانات شدیدی است که در روح بشرپیدا شده. یک روح آرام و عادی و بیهیجان نمیتواند شاهکار خلق کند. این هیجانهای شدید یادر اثر عشق پیدا میشود و یا در اثر ضربه مصیبت. آن هم که در اثر عشق پیدا میشود، عشق به تنهایی اگر مقرون به فراق و جدایی یا علاقه به رقیب و بیوفایی نباشد تلطیف و سوزان نمیشود. شعرهای حاکی از وصال چندان لطیف نیست که اشعار سوزناک فراق. البته عشقهای مذهبی خیلی شاهکارها ایجاد کرده.

و اماسختیها و شداید تکانهای شدید به وجود میآورد، به منزله زخمهای است که بر نای وارد میشود. بسیاری از شاهکارهای ادبی مولود مصیبت است، نظیر قصیده ابوالحسن تهامی: حکم المنیة فی البریة جار ... یا غزل حافظ: فکر بلبل همه آن است که گل شد یارش ...

[٢] [کتاب بیست گفتار]