یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٨ - حرکتها و جنبشهای جدید دینی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ١٩٨

صادق». زیرا در گذشته نزدیک برخلاف گذشته دور موضوع سخنرانیها غالباً امور نظری و بحثی و مجادلات کلامی بود نه موضوعات عملی واجتماعی و ما به الابتلاء زندگی عمومی، و به عبارت دیگر علم در آسمان بود نه در زمین، که گفتهاند حکمت در آسمان بود و سقراط آن را از آسمان به زمین آورد. انصاف این است که از این جهت تحولی پیدا شده، تحولی عمومی و کم کم خطبا و گویندگان اصالت فایده را در خطابههای خود در نظر میگیرند و به بحثهای مفید عملی میپردازند و به مسائل روز دینی و مابه الابتلاهای روز مسلمانان میپردازند، و خود همین «کانون» اگر نگویم اولین مرکز، میتوانم بگویم از اولین مراکز این جنبشهاست و میتوانم بگویم که بهترین مرکز این جنبشهاست و مطلبی است که مورد گواه همه اهل خبرت و بصیرت است.

١. این جمله [یعنی جنبشهای جدید دینی] موضوعی است که محمولش ذکر نشده و به اصطلاح مرکب ناقص است. محمول این جمله ممکن است .... [١]

٢. جنبشهای اسلامی باید جامع الاطراف باشد، همان طوری که در سخنرانیهای «مقایسه نهضت امام حسین با سایر نهضتهای جهان» گفتم، باید عمیق باشد.

٣. در اسلام عنصر تحریک و جنبش و قیام هست. عدهای، از جنبههای محرک و نشاطآور و زندگی بخش قرآن و نهج البلاغه غافلند، توجهشان تنها به جنبه موعظه و تسکین و قیام علیه هوای نفس است.

٤. لنین گفته دین تریاک اجتماع است. دینی که او دیده همانطور است، ولی نه دینی که پیغمبران آوردهاند.