یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٨ - یادداشت خیر و شر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٤٠٨

٥. معمولًا متدینین به یک جواب اجمالی قناعت میکنند و آن اینکه لابد فواید و مصلحتهایی در کار است، میدانیم خدا حکیم است و هیچ کاری را بدون مصلحت نمیکند، پس در همه اینها مصلحتی هست. البته این جواب برای کسی که قبلًا به حکمت خداوندی ایمان کامل دارد خوب است و قانع کننده است. هرکس که نسبت به کس دیگر کمال اعتماد را داشته باشد، در مورد چیزهایی که از نظر شخص او قابل توجیه نیست همین سخن را میزند و آرامش روحی خود را بهم نمیزند [١]. واقعاً اگر کسی در یک دستگاهی منتهای حکمت و دقت را ببیند و بعضی امور در نظرش زاید بیاید به معنی اینکه برای او «مجهول» باشد، هرگز مدیر و مدبر دستگاه را تجهیل نمیکند. بلی، اگر قطعاً بفهمد اشتباه است میگوید: ولی در فلان جهت اشتباه کرده است. اما فرق است میان چیزی که حکمتش مجهول باشد یا اشتباه بودنش مکشوف باشد. بنابراین علت عمده ایراد به عدل الهی سرعت در قضاوت است. و ما اوتیتم من العلم الّا قلیلًا. بل ادارک علمهم فی الاخرة. بل کذبوا بما لم یحیطوا بعلمه.

مشکل امر این است که در ما نحن فیه، این تبعیض را یعنی اقرار به حکیم بودن فاعل در بعضی قسمتها و غیر حکیم بودن در بعضی قسمتهای دیگر را نمیشود قائل شد، زیرا پای خدا در میان است. یا چنین فاعلی وجود دارد و همه از روی حکمت است یا هیچ کدام از روی حکمت نیست و آنچه هم حکیمانه مینماید تصادفی است.

آیا شرور اعدامند؟:

٦. حکما میگویند: تحلیل عقلی ثابت میکند که شرور اعدام میباشند: الشر اعدام و کم قد ضل من یقول بالیزدان ثم الاهرمن.

مقصود حکما از اینکه میگویند شرور عدمی است این نیست که این چیزهایی که شر نامیده میشوند از قبیل موذیات، مصایب، ظلم،

امروز در جهان خودکشی زیاد شده است. رجوع شود به ورقه «خودکشی و تمدن».