یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٥ - حلّاج

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٣٠٥

گسترش و زوال محتوا و شکل اندیشهها مفهومی تاریخی دارد که براساس ضرورتهای عینی مطرح میشود.

اما اینها قابل جمع است.

٢. در صفحه ١٦- ١٧ تصوف را به سه دوره تقسیم میکند:

تصوف توکل و تسلیم که مربوط به دوره اموی است و تصوف عصیان و طغیان دوره عباسی و تصوف تقیه دوره مغول، و آنگاه غزالی و سعدی و شمس تبریزی را نماینده این تصوف میداند- غزالی در سال ٥٠٥ درگذشته است.

صفحه ١٩: مستشرقین از قبیل ماسینیون، ارنالدز، ماکس هورتن، لویی کارده را مغرض میشمارد و در صفحه ١٨ محققین به اصطلاح ایده آلیست را که او را عالم ربانی دانستهاند تخطئه میکند.

صفحه ٢٠: از پطروشفسکی به عنوان یک محقق پیشرو تعجب میکند که چرا دچار اشتباه شده درباره حلاج.

صفحه ٢٢: تناقض با صفحه ٢٠ راجع به مذهب نداشتن حلاج.

در صفحه ٢٢ آثار حلاج را عبارت میداند از اشعار عربی، طاسین الازل، دیوان فارسی.

صفحه ٢٣: اشعار حلاج را (عربی) به سه دوره تقسیم میکند:

الف. دوره عرفان ب. دوره تردید ج. دوره طغیان و الحاد اما به چه دلیل و مدرکی؟ به هیچ دلیل.

صفحه ٤٦: قیام زنج (و صفحه ٤٠ قیام مقنّع) صفحه ٥١: نهضت قرمطیان صفحه ٥٤: اخوان الصفا را قرمطی میخواند.

صفحه ٥٨: به پطروشفسکی حمله میکند که نهضت قرمطی را از