یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٧ - یادداشت حکومت اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٩٧

لایستوجب بعضها الّا ببعض.

عظیم ترین حقوق متبادل:

و اعظم ما افترض سبحانه من تلک الحقوق حق الوالی علی الرعیة و حق الرعیة علی الوالی.

فریضة فرضها اللَّه سبحانه لکل علی کل فجعلها نظاماً لالفتهم و عزاً لدینهم، فلیست تصلح الرعیة الّا بصلاح الولاة و لا تصلح الولاة الّا باستقامة الرعیة.

آثار تحقق حقوق متبادل حاکم و رعیت:

فاذا ادت الرعیة الی الوالی حقه و ادی الوالی الی الرعیة الیها حقها عز الحق بینهم و قامت مناهج الدین و اعتدلت معالم العدل و جرت علی اذلالها السنن فصلح بذلک الزمان و طمع فی بقاء الدولة و یئست مطامع الاعداء.

آثار عدم تحقق این حقوق متبادل:

و اذا غلبت الرعیة والیها او اجحف الوالی برعیته اختلفت هنالک الکلمة و ظهرت معالم الجور و کثر الادغال فی الدین و ترکت محاجّ السنن، فعمل بالهوی و عطلت الاحکام و کثرت علل النفوس، فلا یستوحش لعظیم حق عطل و لا لعظیم باطل فعل.

فهنالک تذل الابرار و تعز الاشرار و تعظم تبعات اللَّه سبحانه عند العباد.

توصیه به همبستگی و خیرخواهی یکدیگر:

فعلیکم بالتناصح فی ذلک و حسن التعاون علیه.

فلیس احد و ان اشتد علی رضااللَّه حرصه و طال فی العمل اجتهاده ببالغ حقیقة مااللَّه سبحانه اهله من الطاعة له و لکن من واجب حقوق اللَّه علی العباد النصیحة بمبلغ جهدهم و التعاون علی اقامة الحق بینهم.

همه مانند هم حق همکاری کردن و کمک کردن و کمک شدن دارند:

و لیس امرؤ و ان عظمت فی الحق منزلته و تقدمت فی الدین فضیلته بفوق ان یعان علی ما حمله اللَّه من حقه و لاامرؤ و ان صغرته النفوس و اقتحمته العیون بدون ان یعین علی ذلک او یعان علیه.

در این وقت مردی از اصحاب بپا میخیزد و سخت آن حضرت را ثنا میگوید و مقام فرمانبرداری خود را اظهار میدارد. فقال علیه السلام:

ان من حق من عظم جلال اللَّه سبحانه فی نفسه و جل موضعه من قلبه ان یصغر عنده لعظم ذلک کل ماسواه.

حق خدا بر بنده این است که همه عظمتها غیر عظمت خدا در نظرش کوچک شود:

و ان احق من کان کذلک لمن عظمت نعمة اللَّه علیه و لطف احسانه الیه، فانه