یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٥ - یادداشت حکومت اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٩٥

را به قربانی سوزاند. م). در این موارد کسی که چنین دچار مرگ میشود آزادی دارد کاری را که برای آن کار محکوم به مرگ خواهد شد بکند یا نکند. در مورد سلطانی که رعیتی را بی گناه به هلاک میرساند نیز حکم همان است، زیرا هرچند عمل سلطان خلاف قانون طبیعت و خلاف انصاف است چنانکه کشتن اوریا توسط داود چنین بود، اما به اوریا ستم نشد بلکه ستم به خداوند شد چون داود سلطان اوریا بود و اوریا به او حق حیات و ممات بر خود را داده بود. اما نقض فرمان خدا شده بود، بدین ترتیب که داود بنده خدا بود و خدا او را از اعمال مخالف انصاف و قوانین طبیعت منع کرده بود. داود خود همین تشخیص را میدهد آنجا که پشیمان میشود و به درگاه خدا مینالد: پروردگارا تنها نسبت به تو گناه کردهام.

صفحه ٧٩: آزادی که از آن سخن گفتهاند آزادی دولتهاست نه افراد.

مجموعاً معلوم شد که آقای هابز هرچند در فلسفه سیاسی توجیه دینی ندارد و سلطنت مطلقه را براساس اینکه موهبتی است الهی توجیه نمیکند، ولی ریشه افکارش دینی است، و حتماً اگر فکر اینکه حکمران فقط در مقابل خدا مسؤول است که ظاهراً از فکر دینی مجعول قصه اوریا و قصه یفتاح الهام میگیرد نبود، شاید فکر حق مطلق حکمران برایش پیدا نمیشد.

باید توجه داشت که داستان یفتاح از نظر اسلامی ظاهراً بی اساس مطلق است و قصه اوریا هم هرگز به آنجا نرسید که داود سبب کشتن اوریا بشود. داود علاقه مند به زن اوریا شد و در همان وقت، ظهور فرشتگان او را تنبیه کرد [١]