یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٥ - ( حریت ) آزادمنشی و مناعت طبع، عزلت و انزوا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٧٥

در نتیجه آن حقوق هرکس محدود گردیده، این حدود و قیود تا حدی است که افراد بتوانند در زندگانی اجتماعی از حقوق خودشان استفاده نمایند. بنابراین مبنای حقوق برون ذاتی (حقوقی که از بیرون ذات و از اجتماعات انسانی پدید آمده) هرکس حقوق درون ذاتی (حقوقی که از ذات انسان منبعث باشد مثل حقوق خانوادگی) اوست. قاعده مزبور هیئت حاکمه را مکلف میسازد حقوق افراد را محترم دارد و از اقدام به هر عمل و وضع هر قانونی که برخلاف حقوق آنان باشد خودداری کند. از این جهت پایه حقوق و فعالیت هرکس در رعایت حقوق دیگران است.

نظر روسو در مبنای حقوق که آزادی طبیعی است و در اجتماع:

... به عقیده روسو:

مقصود از قرارداد ضمنی اجتماعی محافظت حقوق کسانی است که آن را منعقد داشتهاند. فرد طبیعی مقدم بر هیئت اجتماعیه وجود یافته است. شایستگی هیئت حاکمه در این خواهد بود که وسایل تأمین و محافظت حقوق فردی را تأمین نماید. بنابراین رعایت حقوق هیئت حاکمه تا حدی ضرورت خواهد داشت که برای محافظت حقوق افراد لازم باشد.

صفحه ٦١ میگوید:

ماده ٢ اعلامیه حقوق بشر از نظر روسو متخذ است:

ماده ٢ اعلامیه حقوق بشر از نظریه روسو گرفته شده که میگوید: مقصد در تمام اجتماعات سیاسی محافظت حقوق فردی و غیرقابل اسقاط انسانی است. این حقوق عبارت از حق آزادی و حق مالکیت میباشد.

بعد میگوید:

مالک همچنان که میتواند مال خود را مورد استفاده قرار دهد اختیار دارد آن را عاطل و باطل گذارد.