یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٥ - ( حریت ) آزادمنشی و مناعت طبع، عزلت و انزوا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٤٥

اصل تساوی:

اصل تساوی عبارت از این است که تمام افراد ملت در حقوق و تکالیف یکسان باشند [١]، و فرق است بین تساوی در حقوق و تساوی در احوال.

البته فرق است بین تساوی در حقوق و تساوی در احوال ولی در عین حال چرا باید همه افراد در حقوق و تکالیف مساوات داشته باشند با آنکه در طبیعت اختلاف دارند؟ پس باید گفت فرق است میان تساوی در حقوق و تساوی در احوال و تساوی در طبیعت. با فرض تساوی در احوال و در طبیعت، تساوی در حقوق هست.

خصوصاً در تکالیف نمیتوان گفت مرد و زن باید متساوی باشند، مثلًا زنان هم مثل مردان سربازی و جهاد داشته باشند، و وقتی که در تکلیف اختلاف داشتند و مرد به حسب بنیه خود تکلیف بیشتری را تحمل کرد باید حقوق بیشتری هم داشته باشد.

اقسام تساوی در حقوق:

بعد میگوید: تساوی در حقوق دارای اقسامی است:

الف. تساوی در مقابل قانون، یعنی قوانین مدنی و جزائی و غیره شامل همه باشد.

در اسلام قوانین جزائی زنها کمتر از مردهاست.

ضمناً در صفحه ٢٢٢ میگوید: حقوق بشر یعنی حقوق عمومی غیر از حقوق سیاسی و حق حاکمیت ملی است. در حق حاکمیت و حقوق سیاسی شرایطی از قبیل سن و تابعیت و مسکن و غیره هست در صورتی که در حقوق عمومی اغلب اینطور نیست.

حالا باید دید در اسلام از لحاظ حقوق عمومی بین مسلمانان و غیرمسلمانان و بین آزاد و برده فرق گذاشته و چرا و روی چه حکمتی است؟

ب. تساوی در مقابل دادگاهها. یعنی از لحاظ محاکم فرقی بین

[١] اول میگوید: حقوق بر دو قسم است ... مساوات را حق میپندارد، بعد میگوید اصل تساوی عبارت [از این] است که تمام افراد در حقوق مساوی باشند. اینکه همه باید در حقوق برابر باشند، به فرض صحت، حقی نیست.