یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٥ - ( حریت ) آزادمنشی و مناعت طبع، عزلت و انزوا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٣، ص: ٢٣٥

شده است.

٥. در قرآن کریم آنچه به این صورت آمده کهای بشر زمین و آسمان را «برای» تو آفریدهایم، اثرش آشنا شدن به حقوق وکرامت ذاتی خود است.

٦. علی علیه السلام میفرماید مکرر از پیغمبر شنیدم:

لن تقدس امة حتی یؤخذ للضعیف حقه من القوی غیر متعتع.

٧. از آنچه گفته شد معلوم شد که فرق بین وعظ و خطابه که هر دو از فنون بیان و سخن میباشند و هر دو «فن» میباشند و به اصطلاح منطق «صناعت» میباشند چیست. خطابه و وعظ هیچ کدام بیان ساده یک مطلب به منظور تفهیم معنایی که سروکار فقط با عقل باشد نیست، بلکه هر دو فن و هنر و صنعت میباشند و هدفی در وجود طرف دارند و میخواهند او را از لحاظ تمایلات و احساسات به شکل خاصی درآورند و به عبارت دیگر در طرف «خُلق» و حداقل حالت ایجاد کنند. هدف خطابه تکوین و ایجاد خلق دفاع و قیام برای دفاع از حق است که این حالت ملکه راسخه بشود یا لااقل در حال حاضر قیامی صورت بگیرد. و اما هدف واعظ تکوین و ایجاد خلق و ملکه حفظ حدود است که بشر از مرز خود و حد خود تجاوز نکند. به عبارت دیگر خطابه برای حفظ داخل مرز و یا استنقاذ سرزمینهای غصب شده است و وعظ برای جلوگیری از تجاوز به مرز دیگران است.

٨. آیه کریمه لایحب اللَّه الجهر بالسوء من القول الّا من ظلم و آیه کریمه آخر سوره شعراء: ... الّا الذین امنوا و عملوا الصالحات و ذکروا اللَّه کثیراً و انتصروا من بعد ما ظلموا.

٩. میتوان گفت مسائل اخلاقی بهطور کلی منقسم میشود به