مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥١ - مصاحبه تلویزیونی (٣)

- ببخشید، میتوانم بپرسم که این نظر شما در مورد هر انقلابی صادق است؟

یعنی اگر در جایی انقلابی رخ داد که نام دیگری غیر از انقلاب اسلامی میشد بر او گذاشت، به نظر شما انقلابگرانِ آنجا این حق را داشتند که در رفراندومی (اگر احیانا ضرورت داشت پس از انقلاب صورت بدهند) چنین سؤالی طرح کنند؟

استاد: مسلّم اینچنین است. فرق نمیکند. در انقلاب دیگری هم که اکثریت قاطع مردم در آن شرکت دارند و آن انقلاب رنگ مخصوصی دارد، مردم در همهپرسی که میخواهند انجام بدهند- که در حقیقت جواب این همهپرسی را خودشان قبلا دادهاند- حق دارند بگویند در این انقلابِ «چنینی» ما جمهوری «چنینی» آری یا نه؟ این اختصاص به اسلامی بودن ندارد.

چنین فکر میکنم که انقلاب عبارت است از یک عصیان و طغیان در جامعه علیه یک نظم حاکم مسلّط بر جامعه. وقتی که اقلیتی چنین کند «کودتا» نامیده میشود، مثل اقلیتهایی که با زور حکومت را به دست میگیرند. اما اگر لااقل اکثریت مردمی علیه نظم حاکم و مسلّطی طغیان کنند این انقلاب است.

- منظور نظم سیاسی است؟

استاد: هر طغیانی علیه نظم موجود انقلاب است و اختصاص به نظم سیاسی ندارد.

ممکن است انقلابی ادبی باشد یعنی نویسندگان و شعرا علیه نظم حاکم موجودی عصیان کنند و آن نظم را در هم بریزند و سبک و روش و متد دیگری در نثر یا نظم بهوجود آورند. این هم انقلاب است. به قول آن شاعر معروف که به انقلاب ادبی صدر مشروطیت اعتراض دارد: