نیست. تقدم و احترام واقعی یک طلبه نسبت به دیگران جز بر مبنای تحصیلات و قدس و تقوا نمیتواند باشد. در میان طلاب، فقیر و غنی، دهاتی و شهری، بچه عمله و تاجرزاده و آقازاده هست، در قدیم از طبقات اشراف و شاهزادگان هم بودند، اما همه چیز ارزش خود را از دست میدهد و تنها امتیازات تحصیلی و معنوی است که احترام طلاب را نسبت به یک فردِ بخصوص جلب میکند و ارزش او را در نظر آنها بالا میبرد.

محیط حوزههای علوم دینی محیط زهد و قناعت است، از اسراف و عیاشی و مجالس شبنشینی که در سایر طبقات است و احیاناً دانشجویان غیر رشته علوم دینی در آن مجالس شرکت میکنند، خبری نیست و حتی اندیشه اینگونه امور نیز در دِماغ یک محصل دینی پیدا نمیشود و اگر کسی کوچکترین تمایلی به این امور نشان بدهد سقوطش قطعی است. رویهم رفته، طلاب مردمی قانع و کمخرجاند و تحمیلی بر بودجه مردم به شمار نمیروند.

روابط استاد و شاگرد در میان طلاب، صمیمی و احترامآمیز است. شاگردان احترام استادان خود را در حضور و غیاب با کمال ادب رعایت میکنند و حتی بعد از فوت آنها همواره آنها را به نیکی و دعای خیر یاد میکنند. این اندازه حفظ حرمت استاد، مخصوص محصلین علوم دینی و مولود تعلیماتی است که از اولیای دین درباره قداست علم و احترام معلم رسیده است. در سایر محیطهای تحصیلی- چنان که میدانیم- این امور کمتر وجود دارد.

عادت طلاب بر این است که روی درسی که از استاد میگیرند بعد خودشان فکر کنند. لذا درس خود را از روی کتاب مطالعه میکنند. بعلاوه بعد با یکی از همدرسهای خود آن درسها را مباحثه میکنند. در درسهای عالی آنچه را از استاد در مجلس درس فرا میگیرند به ذهن میسپارند و شب مینویسند. بنای طلاب بر حفظ کردن و طوطیواری یاد گرفتن نیست- چنان که عادت معمول محصلین جدید است- بر تعمق و تفکر و تجزیه و تحلیل است. و چون حق تدریس، انحصاری نیست و انتخاب استاد با خود شاگردان است، برای هرکسی که استعدادی داشته باشد میسر است که کتابهای پایینتر را تدریس کند. از این رو یک نفر دانشجوی دینی در عین حال که دانشجوست و درس میخواند، ممکن است تدریس هم بکند.

امتیاز متد تحصیلی طلاب نسبت به سایر متدها همین است که طلاب، درسی