مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٠ - ٢ انقلابها ماهیات مختلف دارند اقتصادی، سیاسی، اعتقادی

خودشان تشخیص میدهند بشکافد و تجزیه و تحلیل کند.

دو نظریه درباره ماهیت انقلابها :

١. ماهیت همه انقلابها یکی است و آن اقتصادی است

به طور کلی در مورد انقلابها دو نظریه کلی وجود دارد. یک نظریه این است که اگرچه انقلابهای اجتماعی عالم به ظاهر شکلهای مختلف و متفاوتی داشته باشند روح و ماهیت همه این انقلابها یک چیز است. مثلا انقلاب صدر اسلام، انقلاب رنسانس (چون آن هم یک انقلاب بود ولی انقلاب فرهنگی)، انقلاب فرانسه، انقلاب اکتبر شوروی و انقلاب چین، تمام انقلابها در دنیا با این که شکلها فرق میکند: یک انقلاب انقلاب علمی است، یکی انقلاب سیاسی است، یکی دیگر انقلاب مذهبی است و یکی انقلاب صنعتی است، همه اینها روح و ماهیتشان یک چیز بیشتر نیست؛ روح و ماهیت تمام انقلابها اقتصادی و مادی است، شکل و تظاهرش فرق میکند. مثل یک بیماری است که آثار و علائم مختلف و متفاوتی نشان بدهد، در موارد مختلف علائمش مختلف و متفاوت باشد، در یک جا یک علامت را نشان میدهد در جای دیگر علامت دیگر، اما یک نفر طبیب و پزشک میفهمد که همه این علائم مختلف و متفاوت و همه این نشانهها و آثار که به ظاهر مختلف است یک ریشه بیشتر ندارد. پس در واقع همه نارضاییها در نهایت امر به یک نارضایی، همه خشمها به یک خشم و همه آرمانها به یک آرمان برمیگردد. تمام انقلابهای دنیا در واقع انقلاب محرومان است علیه برخوردارها. ریشه همه انقلابها محرومیت است.

البته خود محرومیت هم باز معلول یک نوع پیشرفتی در ابزارهای تولید است که شکافها را زیاد میکند. این حرفها در زمان ما هم خیلی مد شده، حتی کسانی که با آهنگ اسلامی هم سخن میگویند خیلی زیاد روی مسئله مستضعفین، استضعافگری و استضعاف شدگی تکیه میکنند، یعنی با یک نوع تحریف و انحراف روی آن تکیه میشود.

٢. انقلابها ماهیات مختلف دارند : اقتصادی، سیاسی، اعتقادی

نظریه دیگر این است که این طور نیست، ممکن است که ریشه انقلاب، دوقطبی