ابو الحسن واحدى مفسّر، ابو العلاء معرّى و غير ايشان شرحهاى مختصر و مطوّل بسيارى كه متجاوز از چهل ميباشد بر آن نوشته‌اند كه انفع و اشهر از همه شرح خطيب تبريزى است. متنبىّ بنفطويه، ابن درستويه، ابو اسحق زجاج، ابو الحسن اخفش، ابن دريد، ابو على فارسى، ابو عمر زاهد و بعضى از اكابر ديگر تتلمذ نموده است.

حافظه عجيبى داشت، سى ورق را بيك نگاه كردن حفظ ميكرد، هرلغتى را كه از وى ميپرسيدند بالبداهة جوابى شافى داده و از كلمات نظمى يا نثرى فصحاى عرب شاهد ميآورد و نوادر بسيارى در حافظه و ذكاوت وى منقول است كه شرح آنها خارج از وضع اين مختصر است. سرقت متنبى- مخفى نماند كه متنبّى با آن‌همه كمالات مذكوره كه در حق وى نگاشته‌اند در كلمات بعضى از ادبا، بسرقت الفاظ و معانى بديعه و طريفه شعراى ديگر منسوب بوده و كتابى هم بنام سرقات المتنبّى تأليف و در ديباچه آن گويد وقتى كه متنبّى ديوان خود را تأليف ميداده تا حدود هزار ديوان از دواوين شعراى ديگر را جمع نموده بود تا هركدام و هرشعرى را كه داراى الفاظى خوب و معانى طريفه باشد با اندك تغييرات لفظى بخودش منتسب سازد، بعد از كشتن او ديوان طالبيّين از خرجينش پيدا شد كه با خط خودش نوشته و در حواشى آن بعضى از اشعارش را بواسطه علامت مخصوصى معيّن كرده بود كه معانى آنها را با قالبى ديگر بنام خودش انتشار دهد.

در وجه اين لقب و تسميه به متنبى كه بمعنى ادعاى نبوت‌كننده است گويند كه احمد بن حسين، صاحب ترجمة، از كثرت غرورى كه بفصاحت و بلاغت خود داشته در باديه سماوه بدعوى نبوت آغاز كرد و پاره‌اى كلمات و سور و آياتى بافته و بنام كتاب آسمانى منزل بخودش، فروخواند كه از آن جمله است: و النجم السيار و الفلك الدوار و الليل و النهار ان الكافر لفى اخطار امض على سننك واقف اثر من قبلك من المرسلين فان اللّه قامع بك زيغ من الحد فى دينه و ضل عن سبيله، بهمين جهت بمتنبىّ ملقّب و معروف گرديد و گروهى از قبيله بنى كلب و غيره نيز بدو گرويدند تا آنكه لؤلؤ، امير حمص از قضيه مستحضر شد، خود متنبىّ و اتباع او را اسير كرده و مدتى حبس نمود، اخيرا توبه‌اش داده و