ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣٣٠ - معتزلى
بسال هزار و دويست و پنجاه و چهارم هجرت در اصفهان وفات يافت.
(انجمن خاقان و ص ٣٠٥ ج ١ ذريعة)
معاذى-
اولى لقب رجالى احمد بن محمد بن اسحق، جابر بن عتيك، محمد بن يحيى و دويمى هم ثابت بن عدى اسدى، خالد بن ايمن و بعضى ديگر و دويّمى از اوصاف محمد بن احمد بن محمد نيز ميباشد كه بعنوان ابيوردى نگارش يافته است.
معاوى-
اولى لقب رجالى احمد بن محمد بن اسحق، جابر بن عتيك، محمد بن يحيى و دويمى هم ثابت بن عدى اسدى، خالد بن ايمن و بعضى ديگر و دويّمى از اوصاف محمد بن احمد بن محمد نيز ميباشد كه بعنوان ابيوردى نگارش يافته است.
معبدى- احمد بن محمد بن عبد اللّه
- معبدى كوفى، از اولاد معد بن عباس بن عبد المطلب بن هاشم قرشى هاشمى، از مشاهير علماى نحو و فنون عربيّه اهل كوفه، از اكابر اصحاب ثعلب بوده شب چهارشنبه بيست و سيّم صفر دويست و نود و دويم هجرت درگذشت.
(ص ١٠٥ ج ٣ جم و ١٥٦ ج ٣ نى و سطر ١٤ ص ٦٤ ت)
معتزلى-
منسوب به فرقه معتزله از عامّه (بصيغه اسم فاعل از باب افتعال) بوده و هريك از افراد آن فرقه را گويند، از آنرو كه بسيارى از اشخاصى كه شرح حال ايشان در اين وجيزه نگارش يافته بهمين نسبت موصوف هستند لذا محض براى زيادت بصيرت علاقمندان شرح اجمالى آن را مىنگاريم كه حتى الامكان محتاج بمراجعه كتب ديگر نباشند. در قاموس گويد كه معتزله از فرق قدريه ميباشد كه بزعم خودشان از دو فرقه ضلالت خوارج و اهل سنّت اعتزال نموده و كنارهگيرى كردهاند، يا اينكه ايشان اتباع واصل بن عطا بوده و معتزله گفتن ايشان نيز بجهت آن است كه واصل با چند نفر ديگر از استاد خود حسن بصرى، اعتزال كرده و كناره كشيد و در نزد، يكى از ستونهاى مسجد نشست و قول به بين المنزلتين را (كه مرتكب كبيره نه مؤمن مطلق است و نه كافر مطلق) براى ايشان تقرير مىكرده است پس حسن گفت: اعتزل عنا واصل اينك اصحاب واصل، بمعتزله موسوم شدند.