ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣٢٢ - مصنفك- مولى غلاء الدين، على بن مجد الدين محمد
المولد، صدّيقى و عمرىّ النّسب، حنفىّ المذهب، مصنفك اللّقب، از مشاهير عامّه ميباشد كه در كلمات بعضى از ارباب سير، موصوف به علامه و از احفاد فخر رازى است.
نسبش از يكطرف بابوبكر صدّيق موصول و از طرف ديگر بعمر بن خطّاب متّصل ميشود، در حديث و تفسير و هردو فقه حنفى و شافعى و بعضى از علوم ديگر بصيرتى بسزا داشت، ولادتش بسال هشتصد و سيّم در هرات و يا بلده شاهرود از مضافات بسطام بوده است. در هرات بتحصيل علم پرداخته و در اوائل بلوغ و كبر در حدود هيجده يا بيست سالگى بناى تأليف و تصنيف گذاشت و بهمين سبب به مصنّفك ملقّب گرديد كه كاف در زبان فارسى در آخر كلمه علامت تصغير است مثل پسرك و دخترك و امثال آنها و از تأليفات او است:
١- انوار الاحداق بفارسى كه براى وزير كبير محمود پاشا تأليف داده است ٢- تحفة السلاطين بفارسى در اخلاق و نصايح كه بنام الغ بيگ تأليف داده است ٣- التحفة المحمودية نيز بفارسى در نصايح ملوك و وزراء و آنرا نيز براى وزير مزبور تأليف داده است ٤- تفسير قرآن مجيد كه بامر سلطان محمد خان فاتح هفتمين سلطان عثمانى (٨٥٥- ٨٨٦ ه ق- ضنه- ضفو) در ادرنه تأليف داده و بهمين جهت به محمديهاش موسوم داشته است، يك تفسير مكمل ديگرى نيز دارد كه به ملتقى البحرين موسوم است و در شرح قصيده برده، تحقيقات قواعد نحويه را غالبا بهمين تفسير دويمى احاله ميكند ٥- التلويح ٦- حاشيه مطول ٧- حدائق الايمان لاهل اليقين و العرفان ٨- شرح قصيده برده بوصيرى ٩- شرح قصيده عينيه ابو على سينا ١٠- محمديه ١١- ملتقى البحرين كه هردو بنام تفسير قرآن فوقا مذكور شد و غير اينها كه بسيار و تماما حاكى از تبحّر علمى مصنّف هستند. وفات مصنّفك بسال هشتصد و هفتاد و يكم يا پنجم هجرى قمرى در استانبول واقع شد و در جوار ابو ايّوب انصارى مدفون گرديد. نام او چنانچه مذكور داشتيم على بوده و محمد بودن آن چنانچه ببعضى نسبت دادهاند اشتباه است.
(كف و ٢٤٠ هب و ٤٣١٢ ج ٦ س و ٢٧٥ ج ٦ فع و ١٩٢ فوائد البهية)