بمصاحبت پدر ببغداد رفت و در آنجا نه ماه در محاصره بوده و قحط و غلا و غلبه اعدا و حرب و قتال و شدائد بسيارى را در اسوء احوال ديد و با كمال ياس مراجعت كرد. در اين اثنا در ذيقعده سال هزار و سى و پنجم هجرت پدرش در موصل وفات يافت و خودش با بعضى از اقربا باستانبول برگشت. روزى در جامع سلطان محمد خان فاتح مجلس درس قاضى‌زاده شيخ محمد بن مصطفى باليكسرى را ديده و مجذوب بيانات شيواى وى شد و تحصيلات علميّه را تصميم داد، در ظرف يكسال مقدمات لازمه را تجديد نظر نمود، در سال هزار و سى و نهم هجرت حاضر درس قاضى‌زاده مذكور گرديد و بعد از مراجعت از سفر بغداد و همدان، تفسير بيضاوى و شرح مواقف سيد شريف و احياء العلوم غزالى و كتاب طريقت محمديّه را كه در فقه حنفى ميباشد در حوزه درس قاضى‌زاده تكميل نمود، در خلال اين احوال با اوردوى دولتى بعضى مسافرتها كرده و بزيارت بيت اللّه الحرام مشرّف شد تا در سال هزار و چهل و هفتم از تمامى خدمات رسميّه منصرف و تمامى اوقات خود را در تحصيل علوم متداوله از تفسير و منطق و معانى و بيان و فقه و اصول و هيئت و طبّ و هيئت و كلام و حكمت مصرف و از اكابر وقت تكميل مراتب علميّه نمود و باجازه روايتى كتب حديث مشايخ نايل آمد و بتدريس علوم مذكوره مشغول و همّت خود را در تأليف و تصنيف برگماشته و بمصنّفات طريفه موفق گرديد:

١- تحفة الاخيار فى الحكم و الامثال و الاشعار كه محاضرات و لطائف ادبيات و نوادر كتب تاريخيه را با ترتيب حروف حاوى است ٢- تحفة الكبار فى اسفار البحار ٣- تقويم التواريخ كه تواريخ معموله و مستعمله و وقايع آنها را بشكل تقويمهاى معمولى در جداول مخصوصه با زبان تركى نوشته و بمثابه فهرست كتب تواريخ است ٤- جهان‌نما در جغرافيا بزبان تركى با ترتيب حروف و شرح حال اقاليم جديده را نيز كه بعد از قرن نهم كشف شده حاوى است ٥- سلم الوصول الى طبقات الفحول ٦- الفذلكة كه تاريخ حيات صد و پنجاه نفر از ملوك است ٧- كشف الظنون عن اسامى الكتب و الفنون ٨- ميزان الحق فى اختيار الاحق كه در سال وفاتش تأليف داده و آخرين تأليفات او ميباشد. اشهر از همه آنها كتاب كشف الظنون مذكور ميباشد كه بنوشته بعضى، نام چهارده هزار و پانصد كتاب را غالبا با اسامى و وفيات مؤلفين‌