ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣٤٧ - معيدى- ضمرة بن ضمرة
معيدى[١]- احمد بن سليمان
- مكنّى به ابو الحسين، از مشاهير ثقات علماى نحو و لغت ميباشد كه خطّى خوب هم داشته و شب چهارشنبه بيست و سيّم صفر دويست و نود و دويم هجرت درگذشت.
(ص ١١٨ ف و ٦٤ ج ٣ جم)
معيدى- احمد بن محمد بن عبد اللّه
- نحوى، از اكابر اصحاب ثعلب نحوى (متوفى بسال ٢٩١ ه ق- رصا) بوده و چيزى ديگر بدست نيامد.
(سطر ١٤ ص ٦٤ ت)
معيدى- ضمرة بن ضمرة
- يكى از بلغاى عرب زمان جاهليّت ميباشد كه قصير القامة و عظيم الجثّة، بسيار عبوس و نازيبا و قبيح المنظر بوده و مثل معروف تسمع بالمعيدى خير من ان تراه يا ان تسمع الخ يا لأن تسمع الخ و يا تسمع بالمعيدى لا ان تراه كه بعبارات مختلفه حكايت شده در حق او است. اوّل كسى كه اين جمله را بزبان آورده بنوشته قاموس اللّغة و جمهرة الامثال ابو هلال عسكرى نعمان بن منذر بن ماء السمآء ميباشد كه در حق ضمرة گفته است. چنانچه ضمرة كه از قبيله معد يا معيد بن عدنان بوده آب بركه و استخرهاى نعمان را فاسد مينمود، نعمان هم صبر مىكرد تا آنكه ديگر تاب تحمّل نمانده و بضمرة بنگاشت كه تحت اطاعت درآيد و صد شتر جايزه بگيرد ضمرة نيز قبول نمود و در پيشگاه نعمان حاضر و بجهت قبح منظرش مورد استخفاف
[١] معيدى- بنوشته جمهرة الامثال، مصغر لفظ معدّى با دو فتحه و تشديد دال منسوب به معد است و از بعضى نقل كرده كه معيد خود نام قبيلهايست و مصغر كلمه ديگر نيست.
در ترجمه احمد بن سليمان از تنقيح المقال هم گويد كه معيدى منسوب به معيد است با صيغه مصغر و بنى معيد بطنى است بزرگ از عدنان كه جميع اولاد عدنان از نسل اويند.
در قاموس گويد معد بن عدنان ابو العرب و معد (با دو فتحه و تشديد آخر) نام قبيلهايست كوچك و در مقام نسبت معدى گويند و معيدى هم مصغر كلمه معدى است كه در اصل با تشديد دال و ياء نسبت بوده پس بجهت استثقال دو تشديد، دال را مخفف كردند و حاصل مرام آنكه معيدى منسوب به معيد بن عدنان است كه قبيله بنى معيد هم از نسل او مىباشند و يا خود نام پسر عدنان معد بوده (با دو فتحه و تشديد دال) و در نسبت بآن هم معدى گويند بهمان حركة و معيدى اسم مصغر همين معدى است. بارى لفظ معيدى در اصطلاح رجالى لقب احمد بن سليمان مذكور ذيل است.