ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٢٣٩ - محقق خوانسارى- آقا حسين بن جمال الدين محمد
محقق بهبهانى-
مولى محمد باقر بن محمد اكمل بعنوان آقا نگارش يافته است.
محقق ثالث-
گاهى محقّق بهبهانى مذكور فوق را گويند.
محقق ثانى-
شيخ على بن عبد العالى ذيلا بعنوان محقق كركى مذكور است.
محقق حلى-
شيخ جعفر بن حسن فوقا بعنوان محقق شيخ جعفر مذكور شد.
محقق خوانسارى- آقا حسين بن جمال الدين محمد
- از افاخم و ثقات علماى اماميه اواخر قرن يازدهم هجرت ميباشد كه عالم عامل، فقيه كامل، محدّث فاضل، اصولى رجالى، حكيم متكلّم، محقّق مدقّق، جامع معقول و منقول، حدّث ذهن و كثرت فطانت و سرعت انتقال وى معروف بود. در فهم مطالب عميقه و نكات دقيقه محتاج بفكرى زايد نميشد، مشكلات علميّه عقليّه و نقليّه را با ادنى توجهى حل مينمود، در كلمات سيد على خان مدنى و ديگر اجلّاى اهل فن بعلّامه و فريد الدّهر و وحيد العصر و استاد الحكماء و المتكلّمين و مربّى الفقهاء و المحدّثين موصوف ميباشد.
در هريك از معقول و منقول تدريس ميكرد، بهمين جهت به استاد الكل فى الكل موصوف و بجهت لقب جمال الدين داشتن هريك از پدر و پسرش بلقب ذو الجمالين نيز ملقّب بود.
رياست علمى مذهبى در زمان خود بدو منتهى و ملجأ مساكين و فقرا بود، در انجام مهمّات ايشان اهتمام تمام بكار ميبرد، بلكه نقل است كه شاه سليمان صفوى در بعضى از سفرهاى خود از وى درخواست كرد كه در مجلس سلطانى بنشيند و بسمت نيابت، بامورات رعيّت و مملكت رسيدگى نمايد، او نيز قبول نمود.
صاحب حدائق در سبب اشتغال محقّق خوانسارى بحكمت و فلسفه (كه قسمت اعظم عمر خود را مصروف آن داشته) گويد: اساس اصول فلسفه و صولت قواى آنكه مخالف ظواهر كتاب و سنّت و اعتقاد بآنها موجب ضلالت و از زمان ارسطو و فارابى و ابن سينا باين طرف مستحكم و شايع و منتشر و مسلّم كل ميباشد از بركت اشتغال عالم متبحّر محقّق خوانسارى بحكمت منهدم شد و رونق بازار آنها از بين رفت و بساط آنها