٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٦ - زن و ولايت سياسى و قضايى آیت الله محمد مهدى آصفى

٤. روايت «هلكت الرجال حيث أطاعت النساء»:

ابو بكره روايت كرده است: شخصى نزد پيامبر (ص) آمد و از پيروزى لشكر حضرت خبرداد، پيامبر كه سرش در دامان عايشه بود تا اين خبر را شنيد از جاى برخاست و سجده كرد و چون سجده‌اش تمام شد ماجرا را پرسيد و آن شخص به بيان ماجرا پرداخت و در ضمن سخنانش در باره دشمن چنين گفت: «حاكم آنها زن بوده است» در اين هنگام پيامبر اكرم (ص) فرمود:

«هلكت الرجال حيث أطاعت النساء» (٣٨)؛

هرگاه مردان از زنان اطاعت كنند، هلاك مى‌شوند.

فقيهان اهل سنت، اين روايت را نيز بر اساس موازين جرح و تعديل و به جهت وجود بكّار بن عبدالعزيز بن أبى بكره، ضعيف دانسته‌اند. ابن معين در باره وى مى‌گويد:«اعتبارى ندارد» و در جاى ديگر مى‌نويسد:«اين شخص ضعيف است».ابن عدى گفته است: «اميدوارم بتوان به روايات اين شخص عمل كرد، ولى او از جمله افراد غير معتبرى است كه رواياتشان نوشته شده است». (٣٩)علاوه بر آنكه در متن حديث نيز اشكالى وجود دارد و اطمينان انسان را نسبت به آن از بين مى‌برد. در اين روايت آمده است: «هنگام ورود آن شخص (خبر دهنده) سر پيامبر (ص) در دامان همسرش عايشه بود و پيامبر پس از شنيدن خبر از جاى برخاست و سجده شكر به جا آورد!»

دراين زمينه روايات ديگرى نيز از اين دست وجود دارد كه همگى از حيث سند يا دلالت قابل نقد است و هيچ يك را نمى‌توان دليل مستقلى دانست، هر چند مى‌توان از آن‌ها به عنوان تأييد ادله استفاده كرد.

دليل سوم: اجماع

در كتاب‌هاى علماى گذشته شيعه، در اين مسأله اجماعى نيافتم. ولى فقيهان اهل سنّت اجماع علماى سنّى بر اين مسأله را ذكر كرده‌اند. شايد سبب عدم اجماع در اين مسأله


(٣٨) مستدرك الصحيحن، ج٤، ص ٢٩١؛ مسند احمد، ج٥، ص٤٥..
(٣٩) تهذيب التهذيب، ج١، ص٤٧٨.