٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٣ - زن و ولايت سياسى و قضايى آیت الله محمد مهدى آصفى

او مى‌گويد: «دوست دارم برداشت عميق‌ترى از اين حديث ارائه كنم و اين بدين معنا نيست كه مايل باشم زنان رئيس ادارات يا حكومت‌ها شوند، بلكه دوست دارم برترين مردم (چه زن و چه مرد) رئيس دولت يا حكومت باشد. با خود انديشيدم اين حديث كه سند و متن آن صحيح است و از پيامبر (ص) در اين باره وارد شده به چه معنا ست؟ در زمانى كه حكومت فارس بر اثر فتوحات اسلامى سقوط كرد، در آن سرزمين، حكومتى مستبد و ظالم و داراى آيين بت پرستى سلطنت مى‌كرد، هيئت حاكمه شورا را نمى‌شناخت و براى ديدگاه مخالفين خود احترامى قائل نبود. روابط ميان افراد بسيار زشت بود. گاهى شخص براى رسيدن به اهدافش پدر يا برادرش را مى‌كشت. مردم نيز نوكر و مطيع بودند. در آن وضعيت كه حكومت فارس شكست‌هاى پى در پى را تحمل مى‌كرد و بخش‌هاى مختلفى از سرزمين خود را از دست مى‌داد، شايد اگر يك فرمانده نظامى توانمندى وجود داشت، مى‌توانست جلوى شكست‌هاى پى در پى را بگيرد؛ ولى سياست شرك آلود وقت، امور دولت و ملّت را به دست زن جوان بى تجربه‌اى سپرده بود و اين امر، خبر از نابودى مطلق اين حكومت مى‌داد و پيامبر اكرم (ص) حديث فوق را براى اشاره به اين تحولات و در مقام توصيف آن فرمود:

اگر در سرزمين فارس كارها براساس شورا انجام مى‌شد و رئيس حكومت زنى مانند حاكم اسرائيل «گولداماير» يهودى بود كه امور نظامى را در اختيار فرماندهان توانمند مى‌گذاشت و آنها امور مربوطه را انجام مى‌دادند، حتماً پيامبر به گونه‌اى ديگر اوضاع جارى را توصيف مى‌كرد و...». (٣٤)

نقد:

نويسنده محترم در سند روايات اشكالى نكرده، بلكه دلالت آن‌ها را نمى‌پذيرد. ولى ديدگاه او به شدت قابل نقد است؛ زيرا خصوصيت زمان يا مكان صدور احاديث، سبب از بين رفتن عموميّت حكم در آن روايات نمى‌شود، بلكه عبارت: «لن يفلح قوم ولّوا أمرهم أمرأة»،ثبوت و دوام هميشگى اين حكم را مى‌رساند؛ چون از يك سو نكره در سياق نفى


(٣٤) السنّة النبوية بين أهل الفقه و أهل الحديث، ص٤٨ ـ ٤٩، دارالشروق، بيروت.