٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢ - شرط اذن امام در احياى زمينهاى موات آية اللّه سید حسن طاهرى خرم آبادى

ملك كسى در نيامده باشد يا ملك كسانى بوده و صاحبانش از بين رفته باشند. در هر صورت اين نوع زمين به امام(ع) اختصاص دارد و احياى آن جز به اذن او جايز نيست و چنانچه امام(ع) اذن بدهد احيا كننده مالك مى‌شود و اگر امام، غايب باشد هر كس به احياى آن سبقت گيرد، از ديگران سزاوارتر است، اما در زمان حضور، امام حق دارد زمين را از مالك آن بگيرد». (٣٣)

كلام علاّمه نيز در تحرير، بر همين تفصيل دلالت دارد. او مى‌گويد: «اگر امام(ع) غايب باشد، احيا كننده از ديگران به آن زمين سزاوارتر است به شرط اين كه آن را آباد نگه دارد؛ پس اگر آن را رها كرد و آثار آبادانى از ميان رفت و فرد ديگرى آن را احيا نمود، احيا كننده به آن سزاوارتر است و اگر امام(ع) ظهور كرد مى‌تواند زمين را از ملكيت او خارج كند». (٣٤)

وى در قواعد (٣٥)نيز همين طور گفته ولى در كتاب تذكره از آنچه در اين دو كتاب آورده صريح‌تر ذكر كرده و گفته است:«هر زمينى كه ملكيت مسلمانى بر آن جارى شده است به آن مسلمان تعلق دارد و پس از مرگ او به وارثانش خواهد رسيد. اما اگر مالك شناخته شده‌اى نداشته باشد به امام(ع) اختصاص دارد و احياى آن جز به اذن امام(ع) جايز نيست و اگر كسى در زمان غيبت بدون اذن امام(ع) به احياى آن مبادرت كند مالك نمى‌شود؛ البته احيا كننده تا هنگامى كه آن را آباد نگه دارد از ديگران به آن زمين سزاوارتر است اگر زمين را رها كند و آثار آبادانى از ميان برود و كس ديگرى آن را احيا نمايد او سزاوارتر خواهد بود و امام(ع) در زمان حضور مى‌تواند زمين را از ملكيت وى خارج كند». (٣٦)


(٣٣) المختصر، كتاب إحياء الموات، ص٢٥٩.
(٣٤) التحرير، ج٢، ص١٣٠، كتاب إحياء الموات.
(٣٥)الينابيع الفقهية، كتاب القواعد، كتاب إحياء الموات، ص٢٩٢.
(٣٦) التذكرة، ج٢، ص٤٠٠، كتاب إحياء الموات.