گواهانى كه بپسنديد كه اگر يكى از آن دو فراموش { يا اشتباه } كند ديگرى به يادش آرد. و چون گواهان را بخوانند نبايد سر باز زنند. از نوشتن آن ـ وام يا بدهى ـ كوچك باشد يا بزرگ ـ تا سرآمد آن ـ دل تنگ و آزرده مشويد. اين { نوشتن شما } نزد خداوند عادلانه‌تر و گواهى را پاينده‌تر و به آن كه در شك و بدگمانى نيفتيد نزديك‌تر است، مگر آن كه بازرگانىِ نقد باشد كه ميان خود { دست به دست } مى‌گردانيد، پس گناهى بر شما نيست كه آن را ننويسيد. و چون خريد و فروش كنيد، گواه گيريد و به نويسنده و گواه نبايد زيان برسد. اگر چنين كنيد آن نافرمانىِ شما است. از خدا پروا كنيد، و خدا شما را مى‌آموزد، و خدا به هر چيزى دانا است. (١٥١)

جالب توجه اين كه اين آيه، بزرگ‌ترين آيه قرآن است و در آن در مورد دين و به خصوص ابعاد مختلف نوشتن و اهميت كتابت آن مباحث متنوّعى مطرح گرديده كه بعضى تا ١٨ دستور از اين آيه در مورد دين استفاده كرده‌اند. (١٥٢) از فقه القرآن راوندى تا ٢٣ حكم نقل شده كه از اين آيه، استخراج كرده است. (١٥٣)

از تمام اين دستورها فهميده مى‌شود كه اسلام به مسأله دين و كتابت آن اهميّت داده است. (١٥٤)

قابل توجه اين كه در آيه، كلمه دين استعمال شده نه قرض، براى آن كه قرض تنها در تبادل دو چيز كه مانند يكديگرند، استعمال مى‌گردد مانند اين كه پول يا جنسى را به عنوان

(١٥١) قرآن كريم، ترجمه سيد جلال الدين مجتبوى، چاپ اوّل، انتشارات حكمت، زمستان ١٣٧١، ص ٤٨.
(١٥٢) ناصر مكارم شيرازى و جمعى از نويسندگان، تفسير نمونه، ج ٢، تهران، انتشارات دارالكتب الاسلامية، ص ٢٨٤.
(١٥٣) على اصغر مرواريد، سلسلة الينابيع الفقهية، ج ١٥، الطبعة الاولى، لبنان، بيروت، مؤسسة فقه الشيعة الدار الاسلاميه، ١٤١٠ هـ.ق، ص ٢٣.
(١٥٤) محمد حسين ابراهيمى، قرض الحسنه، چاپ اوّل، قم، زمستان ١٣٧١، ص ٢٢.