فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٢٥ - نگاهى به لعان و مانعيت آن از ارث در حقوق ايران دكتر محمدرضا بندرچى
آثار حقوقى رجوع از لعان بين فرزند و اقارب پدرى
با اقرار پدر، از نظر حقوقى مشخص مىشود كه فرزند از ابتداى تولد به وى تعلق دارد و آثار مترتب بر آن نيز از همان زمان آغاز مىگردد. اما وصل رابطه نسبى بين فرزند و پدر نمىتواند تنها بين آن دو مؤثر باشد. مثلا همان طور كه فرزند لعان نشده از ارث پدر و اقارب پدرى خويش بهرهمند است فرزندى نيز كه بر اثر رجوع پدر از لعان قانوناً به وى منسوب مىشود بايد علاوه بر بهرهمندى از تركه پدر بتواند از ارث اجداد و اقارب پدرى خويش نيز بهره گيرد؛ زيرا با وجود ايجاد علقه پدرى و فرزندى بين آنان، ساير آثار و نتايج حقوقى ناشى از اين رابطه نيز به تبع آن ايجاد خواهد شد. بنابر اين هم فرزند مىتواند از اقارب پدرى ارث ببرد و هم آنان مىتوانند از ارث وى بهرهمند شوند؛ ولى با توجه به ماهيت حقوقى رجوع از لعان كه در شماره قبل بيان گرديد، چنين رجوعى ماهيتاً اقرار محسوب مىشود و مطابق ماده ١٢٥٩ ق.م: «اقرار عبارت از اخبار به حقى است براى غير بر ضرر خود» اقرار از لحاظ حقوقى تنها مىتواند به ضرر مقرّ تمام گردد و ديگران كه در اقرار وى دخيل نيستند نبايد تحمل ضرر ناشى از اين اقرار را بنمايند (ماده ١٢٨٧ ق.م). بنابراين اگر چه رجوع از لعان باعث مىگردد كه فرزند از ابتداى تولد به پدر خويش تعلق گيرد ولى چون با وقوع لعان اين رابطه به طور موقت قطع شده بوده اقرار بعدى مقرّ و رجوع وى از لعان تنها مىتواند آثار آن را درباره خود وى ايجاد كند و ديگران از تبعات آن مصونند اگر چه در آثار غير مالى آن شركت خوهند داشت. (١٨) مثلا فرزند لعان شده نمىتواند از عمو يا جدّ خويش ارث ببرد ولى اين ارث نبردن باعث نخواهد گرديد كه آنان
(١٨) المهذب، ج ٢، ص ١٦٤ ؛ جواهر الكلام، ج ٣٩، ص ٢٨١.