فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣١ - نگاهى به لعان و مانعيت آن از ارث در حقوق ايران دكتر محمدرضا بندرچى
پدربزرگ بعضى از آنها شخص ملاعِن و پدربزرگ بعضى از آنها شخص ديگرى باشد باز از جهت اين كه از لحاظ خويشاوند مادرى بودن با متوفى يكسان هستند بين آنان تفاوتى وجود نخواهد داشت.
آثار حقوقى لعان در زن و شوهر
مطابق قسمت اوّل ماده ٨٨٢ ق.م «بعد از لعان، زن و شوهر از يكديگر ارث نمىبرند.» بنابراين چنانچه مردى با رعايت شرايط لعان، زن خود را لعان نمايد، خواه اين لعان به عنوان نسبت دادن زنا به وى يا انكار ولد حاصل از او باشد، علاوه بر ايجاد تفريق ابدى بين آنان، از يكديگر نيز ارث نمىبرند، لذا بر خلاف لعانى كه نسبت به نفى فرزند به عمل مىآيد و رجوع از آن باعث ارث بردن فرزند از پدر مىگردد اطلاق ماده ٨٨١ ق.م نشانگر اين است كه مرد خواه پس از لعان از ادعاى خود برگردد و يا به ادعاى خود باقى بماند، علاوه بر تفريق ابدى، توارث بين زوجين نيز براى هميشه از بين خواهد رفت.
عمل لعان خواه در زمان زناشويى، صحت و مرض و خواه در زمان عدّه رجعى به عمل آيد اثر خويش را باقى خواهد گذارد. بنابراين خواه زوجين در مرض موت باشند و خواه زن در زمان عدّه به سر برد چون از لحاظ قانونى، رابطه زناشويى بين آنان همچنان برقرار است وقوع لعان خواهد توانست آثار خود را جارى كند. البته چنانچه پس از انجام لعان توسط مرد، زوجه او را تصديق كند لعان محقق نخواهد شد، در نتيجه چنانچه زن ادعاى زنا را بپذيرد يا فرزند حاصل را ناشى از زنا يا شبهه يا اكراه بداند تنها نفى نسب به عمل خواهد آمد و ساير آثار لعان از قبيل تفريق ابدى و عدم توارث نسبت به زوجين حاصل نخواهد گرديد.
همان طور كه قبلا بيان شد مادرى كه فرزند وى توسط شوهرش نفى گرديده تنها از ارث شوهر محروم مىگردد ولى از ارث فرزند خود بهرهمند خواهد بود. حال چنانچه پدر لعان كننده مطابق ماده ٨٨٣ ق.م از لعان رجوع نمايد فرزند لعان شده از او ارث خواهد برد