فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٧١
طبقه، نسب و لقب منطبق نيست؛ به ويژه آن كه برخى از آنان ـ به حسب تتبع موارد احتمالى از طريق رايانه ـ در برخى از مصادرى كه در مناقشه مورد استناد قرار گرفته همچون رجال كشى يافت نشده است؛ چه، در رجال كشى نامى از ابو عقيل يحيى بن قاسم ازدى برده نشده و آنچه در آن آمده، ابوبصيرى است كه در مناقشه ادعا شده كه اولى از او روايت كرده است. همچنين مستشكل به نقل از اكمال تأليف ابن ماكولا از ابو عقيل احمد بن عيسى ياد كرده است درحالى كه ما دراين كتاب و نيز در بخارى كه ادعا شده اكمال از آن نقل كرده به اين نام برنخورده ايم؛ بلكه با توجه به اختلاف زياد طبقه مىتوان قاطعانه مدعى شد كهبرخى از نام هاى مورد ادعاى عمانى مورد نظر نيستند؛ همچون ابوعقيل هاشم بن بلال كه از ابو سلام، خادم پيامبر (ص) نقل مىكند!! يا ابوعقيل مضرىّ كه از اسامة بن زيد يا ساير مذكوران روايت نقل مىكند.
محيط عمانى
برخى از منابعدر كنار خوارج و اباضيه كه اكثريت اين مناطق را تشكيل مىدهند از وجود گروه شيعه در عمان ياد كرده اند. (٢٠) و بى ترديد عمانى درميان اقليت شيعه مىزيسته است؛ جز آن كه ما در باره ولادت و نشو و نماى او در اين كشور چيزى نمىدانيم . شايد از نسبت او به عمان و عدم نسبتش به ساير كشورها مىتوان چنين برداشت كرد كه محل تولد و رشد و بالندگى او عمان بوده است. حموى پس از توصيف عمان به كشورى پهناور كه داراى زراعت و خرماست در توصيف آن مىگويد:
بيشترين ساكنان آن، خوارج اباضيه اند و جز اين مذهب تنها رهگذرى غريب يافت نمىشود و آنان اين مذهب را پنهان نمىكنند. (٢١)
از اين رو در بررسى حيات عمانى به ويژه درباره رشد و تحصيل او با دشوارى هايى مواجه هستيم با توجه به دورى عمان از مراكز علمى شيعى و اسلامى آيا عمانى به ساير مراكز علمى رهسپار شده و در آن جا به درجهعلمى نايل شده است؟ اگر چنين است چرا
(٢٠) نك: رياض العلماء،ج٢،ص٢٠٩.
(٢١) معجم البلدان،ج٤،ص١٥٠.