فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٦٩
اجازه كتاب ها و مصنفات ايشان به ابن قولويه ـ چنان كه بيانش خواهد آمد ـ استفاده مىشود.
اگر چه ما اطلاع روشن و مشخصى از دوران و ميزان ارتباط ايشان با فقهاى مذكور و هم عصر ايشان از يك جهت و با سفيران امام عصر (عج) از جهت ديگر نداريم، جز آن كه مكاتبه ايشان با ابن قولويه و اجازه دادن روايت به او و خواندن مصنفاتش به ابن قولويه، به روشنى ارتباط و پيوند ميان ايشان و علماى ساير شهرها و مراكز علمى را اثبات مىكند به رغم آن كه عمان با ساير مراكز و حوزه هاى ريشه دار تشيع فاصله داشته است.
از جهت ديگر نقش ايشان در اوضاع سياسى و اجتماعى عصر و محيط درهاله اى از ابهام است. و به هرحال عمانى همزمان با فاصله زمانى ميان نيمه دوم سده سوم و نيمه اول سده چهارم هجرى بوده است.
محقق طباطبايى مىگويد: عمانى جزء فقهاى سده چهارم است و از او و ابن جنيد ـكه معاصر او بود ـ به «قد يمين» ياد مىشود و آن دو از بزرگان طبقه ششم به شمار مىروند البته ابن ابى عقيل در طبقه بالاترى از او قرار دارد و او از مشايخ جعفر بن محمدبن قولويه (م ٣٦٨ق) است. (١٤)
نخستين كسى كه به ابن ابى عقيل و ابن جنيد صفت «قد يمين» را اطلاق كرد، فقيه نامور ابوالعباس بن فهد حلّى درمقدمه المهذهب البارع است.
خانواده و تبار ابن ابى عقيل
ما از جزئيات درباره پدران و اجداد عمانى چيزى نمىدانيم؛ چنان كه چيزى درباره نسل و فرزندان او هم نمىدانيم ؛ جز آن كه دركتاب الانساب سمعانى چنين آمده است:
گروهى به ابو عقيل مشهورند كه از آن جمله اند: ابوعقيل يحيى بن متوكل حذّاء مدنى كه در مدينه مىزيست آن گاه به كوفه نقل مكان كرد. عراقى ها از او روايت مىكنند و او منكر الحديث است. درسال ١٦٧ ق از دنيا رفت. (١٥)
(١٤) همان،ص٢٢٠.
(١٥) الانساب، سمعانى،ج٢،ص١٩٠(حذّاء).