فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٦ - بررسى موضوع شناسى بيع دين سيدعبدالحميد ثابت
بحث لغوى اشاره كرديم، از جامع للشرائع چنين نقل مىكند:
دين هر چيزى است كه در ذمه ثابت باشد به سبب قرض يا بيع يا اتلاف يا جنايت يا نكاح يا نفقه زوجه يا... . (٦٣)
شبيه آن در بيان ذيل طرح شده است:
دين آن مملوك كلى ثابت در ذمه شخص به نفع ديگرى به سببى از اسباب است . (٦٤)
از تعريف فوق مشخص است كه در اين تعريف به كلى بودن آنچه در ذمه است تصريح گرديده و همچنين سبب ثبوت دين در ذمه را بدون ذكر مثال و به صورت بيان كلى سببى از اسباب ثبوت آن ذكر كرده است.
همين مشخصات در عبارت ذيل نيز وجود دارد، صرفاً با اين تفاوت كه به جاى «مملوك»از كلمه «مال» استفاده شده است:
دين آن مال كلى ثابت در ذمه شخص به نفع ديگرى به سببى از اسباب است . (٦٥)
حضرت امام(ره) همين تعريف را ضمن بيان توضيحاتى چنين ارائه مىكند:
دين مالى كلى است كه به سببى در ذمه يك شخص براى شخص ديگر ثابت مىگردد و به شخصى كه ذمهاش مشغول گرديده «مديون» يا «مدين» و به شخص ديگر «داين» يا «غريم» گفته مىشود. سبب ثبوت دين در ذمه، گاهى از امور اختيارى مانند قرض يا مبيع در سلم يا ثمن در
(٦٣) سيد محمد جواد الحسينى العاملى، مفتاح الكرامة فى شرح قواعد العلامه، ج ٥، لبنان، بيروت، دار احياء التراث العربى، ص٢.
(٦٤) السيد على الحسينى السيستانى، منهاج الصالحين، ج ٢، الطبعة الخامسة، قم، مكتب آيةاللّه السيّد السيستانى، ١٤١٧ هـ.ق، ص ٣١١.
(٦٥) الدين هو المال الكلى الثابت فى ذمة شخص لاخر بسبب من الاسباب.