فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٥ - بررسى موضوع شناسى بيع دين سيدعبدالحميد ثابت
امور ديگرى مانند سلم و بيع نسيه است. (٦٠)
براى دين، يك تقسيمبندى معمولا ذكر مىشود كه در بحث از بيع دين بسيار مورد استفاده قرار مىگيرد و آن تقسيم در بيان ذيل چنين آمده است:
فقها دين را به اعتبار زمان اداى آن به دو قسم تقسيم مىكنند:
١. دين حال كه اداى آن فورى و در زمان مطالبه داين، واجب است، چه از اصل و ابتدا چنين باشد و چه از ابتدا مؤجل بوده ولى اكنون اجلش رسيده و حال شده است.
٢. دين مؤجل كه تأديه آن تا قبل از حلول اجل آن واجب نيست. (٦١)
٢ـ٣ـ٢. ديدگاه فقهاى اماميه
اصطلاح دين در فقه شيعى از جهت ديدگاههاى مختلف داراى پراكندگى و نوسان نيست اگر چه در پارهاى موارد با اختلاف نظرهايى رو به رو مىشويم كه البته در اصل مفهوم دين نيست و لذا در محل مناسب آن و در بررسى فقهى بيع دين در ادامه مباحث اين مقاله مطرح خواهد شد.
اكنون و در جهت ذكر ديدگاه منتخب لازم به ذكر است كه بعضى صرفاً بحث لغوى را كافى دانسته و تنها به بيان مراد لغوى از دين اكتفا مىكنند. به عنوان مثال در عبارت ذيل در اين زمينه چنين آمده است:
دين از نظر لغوى در برابر قرض است و به هر چيزى كه اجل داشته باشد، گفته مىشود و قرض به هر چيزى كه اجل نداشته باشد، اطلاق مىشود و لذا دين از نظر لغوى مختص به مؤجل است. (٦٢)
در مواردى ديگر نيز پس از بيان معناى لغوى دين از كتب لغت كه ما به بعض آنها در
(٦٠) محمد على القرى بن عيد، پيشين، ص ٣.
(٦١) همان. و نزيه كمال حماد، پيشين، ص ٣. و موسوعه كويتيه، پيشين، ج ٢١، ص ١١٩.
(٦٢) الشيخ يوسف البحرانى، الحدائق الناضرة فى احكام العترة الطاهرة، ج ٢٠، قم، مؤسسة النشر الاسلامى، ص ٤٩.