توثيق و عدالت او تصريح كرده‌اند، دليل مدعاى ما كه ابن جنيد به خاطر وجود شبهه درباره قياس معذور بوده اين است كه وى در دوران معزّالدوله از حاكمان آل بويه وزير پر نفوذ خلفاى عباسى مى‌زيسته و معزالدوله نيز امامى و عالم بود و تشيع در دوران او آشكار و علنى بود، تا آن جا كه او ساكنان بغداد را واداشت تا در روز عاشورا به نوحه سرايى، گريه و عزادارى بر امام حسين(ع) و در روز غدير به شادى و سرور بپردازند... حال چگونه متصور است.ابن جنيد در چنين دورانى يكى از ضرورت‌هاى مذهب را انكار كند و در اين باره كتابى بنويسد كه در آن مطلب شناخته شده‌اى نزد تمام شيعيان را و منكر شود و به اين هم بسنده ننمايد، بلكه مخالف عقيده خود را «نادان» بنامد و حاكم شيعى به رغم برخوردارى از علم و فضيلت از او پرسش كند و با او مكاتبه نمايد و او را گرامى شمارد؟! اگر شبهه و عذرى در مثل چنين مواردى نبود عادتاً وقوع چنين رخدادى امكان نداشت... پس روشن مى‌گردد كه اشتباه ابن جنيد درباره قياس و جز آن در چنين دورانى بسان اشتباه در مسائل فرعى است كه خطا كننده در آنها معذوراست و براى خطا از مذهب خارج نمى‌شود. (٣٢)

خلاصه اين توجيه آن است كه انديشه قياس در آن دوران جزء مسائل فرعى و اجتهادى‌اى بوده كه فقيه در آن بسان ساير مسائل خطا مى‌كند و طبيعتا چنان نيست كه به سرحدّ ضرورت مذهب برسد، چنانكه مثلاً در مفهوم عصمت يا امامت چنين است.

نقد توجيه نخست: انديشه قياس به عنوان يكى از مبانى اساسى اجتهاد در رويكرد فقهى برخى از مذاهب با تمام وجود تأثير گذاشته و مكتب فقهى خاص را در نيمه اول سده دوم به دست ابو حنيفه نعمان بن ثابت(م ١٥٠ ق) بنيان گذار فقه حنفى پديد آورده است. امام صادق(ع) در همين دوران ابطال اين نگرش و دور ساختن آن را از گردونه اجتهاد و افتا

(٣٢) الفوائدالرجاليه، ج ٣، ص ٢١٣.