پيدا است كه چنين تعبيرى نه تنها نظريه دوم را رد نمى‌كند بلكه آن را صحيح مى‌داند؛ زيرا در برابر«اصحّ»، صحيح قرار مى‌گيرد، نه باطل؛ بنابراين مى‌توان گفت: شيخ طوسى در مبسوط، با ظرافت خاصّى قضاوت زنان را پذيرفته است، اگر چه تصريح به آن را مصلحت ندانسته است.

مستدرك الوسائل و قضاوت زنان

مرحوم حاجى نورى صاحب كتاب مستدرك الوسائل بابى را با عنوان «باب أنّ المراة‌لا تولّى القضاء» گشوده است و تنها دو روايت ضعيف براى آن پيدا كرده است:

يك. روايتى از كتاب اختصاص نقل كرده و صاحب آن كتاب آن را از ابن عباس در باره مسائل عبداللّه‌ بن سلام از نبىّ اكرم(ص)نقل كرده است، و در پايان آن آمده است:

«و لو خلقت حواء من كلّه، لجاز القضاء في النّساء كمايجور في الرّجال. (٣٨)

دو. روايتى از كتاب تحفة الأخوان نقل كرده و تحفة الأخوان آن را از ابو بصير از امام صادق(ع) از ابن عباس نقل كرده است و آن اين كه خداوند متعال به هنگام اخراج آدم و حوا از بهشت، خطاب به حوا فرمود:

«الآن اُخرجي من الجنّة فقد جعلتك ناقصة العقل و الدّين و الميراث... ولم أجعل منكنّ حاكماً ولا أبعث منكنّ نبيًّا. (٣٩)

در روايت اختصاص، معلوم نيست كه بين شيخ مفيد و ابن عباس چه كسانى واسطه شده‌اند تا اين روايت را به شيخ مفيد برسانند، پس روايت مفيد، فاقد سند مى‌گردد و در نتيجه اين روايت هيچ اعتبارى ندارد.

خبر دوم اصلاً روايت نيست تا در باره صحت و سقم سندش بحث شود؛ زيرا مصدر آن، ابن عباس است كه سخن او بر فرض اين كه اثبات شود، براى ما حجّت نيست، به علاوه، سندى ندارد تا ثابت شود كه اين كلام، كلام ابن عباس است. شايان ذكر است كه

(٣٨) مستدرك الوسائل، ج ١٧، ص ٢٤١.
(٣٩) همان، ج ١٤، ص ٢٨٥.