فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٦٥

در اين بين ابن جنيد با ديدگاه معاصران خود به مخالفت برخاسته و معتقد به حجيت خبر واحد است. او به اين رأى عمل كرده و در بخش زيادى از فتاواى خود بدان تكيه كرده است. (١٢٤) سيد مرتضى در بحث شهادات از كتاب انتصار به اين ديدگاه ابن جنيد اشاره كرده است. (١٢٥) هر چند ما به دليل ابن جنيد در اين مسأله دست نيافتيم.

به هر حال مى‌توانيم مدعى باشيم كه او نخستين فقيه و اصولى امامى است كه به حجيت خبر واحد به صورت مطلق باور داشته و از اين رهگذر راه براى ساير اصوليان نيز هموار شده و آنان نيز به آن اعتقاد پيدا كردند و اين ديدگاه بر محافل علمى غلبه يافت و مشهور شد.

تخصيص عام: سيد مرتضى در باب شهادات آورده است:

ابن جنيد از جمله فقهايى است كه شهادت عبد را هر چند عادل باشد، نمى‌پذيرد، و وقتى از ظواهر آيات قرآن كه عبد و آزاد را در بر مى‌گيرد سخن مى‌گويد مدعى تخصيص آيات است اما دليلى نمى‌آورد. او مدعى است از آن جا كه بنده در خون برابر با آزاد نيست و از نظر احكام در سطحى پايين‌تر قرار دارد، مشمول اين ظواهر نيست. اين اشتباه بزرگى است؛ زيرا اگر او ادعا كند ظواهر اختصاص به كسانى دارد كه احكام آنها در آزادها برابر است دليلى عليه خود او است؛ زيرا اين ادعا مخالف ظاهر است. از طرفى او نمى‌تواند براى اثبات مدعاى خود به اخبار آحاد استناد كند؛ زيرا ما نظر خود را در اين باره گفته‌ايم. (١٢٦)

در اين عبارت مى‌بينيم كه ابن جنيد عموم آياتى همچون: {ذَوِى عَدْلٍ مِنْكُمْ} و {شَهِيدَينِ مِنْ رِجالِكُمْ} را به نكته‌اى كه از روايات مربوط به عبد و عدم تساوى او با آزاد