اختلافات پيروانش ] نزد پروردگار گلايه كرد و پرسيد: پروردگارا! در مواردى كه نه ديده‌ام و نه مشاهد كرده‌ام، چگونه قضاوت كنم؟ خداوند به وى وحى كرد: بين آنان براساس كتابم داورى كن و آنان را در پناه نام و ياد من آور و به آن قسمشان ده. امام فرمود: اين تكليف كسى است كه بيّنه‌اى نداشته باشد. (٧٧)

دلالت روايت

بى‌شك مفهوم عرفى جمله «پروردگارا، در مواردى كه نه ديده‌ام و نه مشاهد كرده‌ام چگونه قضاوت كنم؟» اين است كه قضاوت قاضى در مواردى كه ديده و شاهد بوده، جايز است و هيچ مشكلى ندارد. مشكل قضاوت آن جا است كه نه ديده و نه مشاهده كرده است. از سوى ديگر اين قصه از كتاب على(ع) نقل شده و آشكار است كه تنها براى آموزش روش قضاوت آورده شده است. به همين دليل امام(ع) به دنبال اين قصه فرموده: «اين تكليف براى كسى است كه بيّنه نداشته باشد.» پس اين روايت صحيح به دليل همين مفهوم آشكار و روشن دلالت مى‌كند بر اين كه قاضى مى‌تواند با استناد به علم و مشاهده خويش قضاوت كند و اين حكم اختصاص به قاضى‌اى كه پيامبر يا معصوم باشد، ندارد. مانند همين روايت، روايت مرسل ابان بن عثمان ـ از صاحب اجماع است. وى اين روايت را از فردى و او از امام‌صادق(ع) نقل مى‌كند. (٧٨)

روايت چهارم

گاهى در اين مقوله به روايت حسين بن خالد از امام صادق(ع) تمسك كرده و دليل مى‌آورند:

(٧٧) وسائل الشيعه، ج ٢٧، ص ٢٢٩، باب ١ از ابواب كيفيت حكم، ح ١.
(٧٨) همان، ح ٢.