٦. شيخ حنفى - كه پيش از اين از او ياد شد - ادعا كرده كه ابن جنيد پس از گفتگوى ميان ما، اصحاب ما را كه عمل به قياس مى‌كنند، مورد تمجيد قرار داده و گفته است: به جهت اعتقاد شما به قياس، من در مخالفت با فقهاى اماميه معتقد هستم و با اعتقاد همه آنان در اين باره به مخالفت برخاستم. شيخ حنفى افزوده است :

من از برائت جويى او از اصحاب خود و همداستانى اش با من خنديدم و خدا را بر اين نعمت سپاس گفتم .

او همچنين در جاى ديگر گفته است :

من او - يعنى ابن جنيد - را ارزيابى كردم و دريافتم كه جزء نادان‌ترين و بى دانش‌ترين مردم است و با موافقت با ابوحنيفه در مسائل فقهى و نيز اعتقاد به قياس در احكام و اجتهاد بى آن كه آنها را به نيكى بشناسد، قصد نزديك شدن به من را داشته است . (٢٨)

بارى، اگر اين سخن تنها از اين عالم حنفى نقل مى‌شد اتهامى به شمار مى‌آمد، اما گفته شيخ مفيد مهيد اين گفتار است. اين دلايل، آشكارا دال بر مقصود است و رجالى‌هاى متأخر - به ويژه نجاشى و طوسى - در انتساب ابن جنيد به قول به قياس بر همين ادله تكيه كرده‌اند .

اما تلاش هايى كه براى پاسخ به اين نسبت داده شده به شرح ذيل است :

توجيه نخست: اين توجيه را گروهى از بزرگان همچون سيد بحر العلوم طباطبايى، علامه مامقانى و شيخ ابوعلى حائرى و آيت اللّه خويى ارائه كرده‌اند . (٢٩) عبارت سيد بحر

(٢٨) المسائل الصاغانيه(ضمن مصنفات شيخ مفيد)، ج ٣، ص ٦١و٥٩ .
(٢٩) ر.ك: الفوائد الرجاليه، ج ٣، ص ٢١٣. تنقيح المقال، ج ٢، ص ٦٧(باب ميم). معجم رجال الحديث، ج ١٤، ص ٣٢٢. منتهى المقال، ج ٥، ص ٣١٩. و شيخ حائرى اين پاسخ را پس از پاسخى كه در توجيه سوم ياد خواهيم كرد آورده است .