صحيح است و آن عبارت است از اين‌که: دين در تمام عرصه‌هاي زندگي انسان حضور دارد ولي نه به معناي آن که مسائل را از لحاظ کيفيت وقوع خارجي‌ و کمّ و کيف‌ تحقق آنها بررسي کند، بلکه به این معنا که دين از لحاظ ارزشي و ارتباط مسائل با سعادت و شقاوت ابدي انسان داوري مي‌کند و کليات معارف مربوط را در اختيار او قرار مي‌دهد، و تطبيق اين قواعد کلي بر موارد جزئي بايد بر اساس روش اجتهادي انجام شود. بنابراين علم، صنعت، و هنر بايد در حيطة قلمرو خويش کار خود را انجام دهند و در اين محدوده نيازي به دين ندارند، اما دين در همة مواردي که با افعال اختياري انسان سروکار پيدا مي‌کند مي‌گويد: اگر کار را اين طور انجام دهيد موجب سعادت مي‌شود، خدا راضي است، و به نفع مردم است، و در يک کلمه، حلال است، ولی اگر به گونهای دیگر انجام دهيد موجب شقاوت است، خدا از آن ناراضي است، به ضرر مردم تمام مي‌شود، و حرام است. پس، دین در همه عرصههای زندگی به اين معنا حضور دارد.

موضوعات علمی تا جايي که با سعادت و شقاوت انسان ارتباط پيدا نکنند، حيثيت ارزشي پيدا نکنند، و بايد و نبايد در آنها نباشد، مستقيماً به دين ارتباط پيدا نمي‌کنند. کيفيت تحقق يک پديده و ارتباط آن با ديگر پديده‌هاي طبيعي، خودبه‌خود ربطي به دين ندارد. حيطة وظايف دين از جايي آغاز مي‌شود که پاي مسائل ارزشي در موضوعات علمي به ميان مي‌آيد. البته، گاهي دين تفضّلاً، با بياني ارشادي و هدايتي، به برخی مسائل علمي اشاره مي‌کند، که آن هم