رابط علم و دین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٧٠ - ١ ١ ١ نقد مبنايي
شمشير ساختن در اين دو فرض فرق ميکند؟ «شمشيرسازي» کاري واحد است، و ابزار و کيفيت انجام آن هم يکي است، اما انگيزهها متفاوت است. بنابراين اگر به خود کار نگاه کنيم، تفاوتي ميان آنها نيست و به يک معنا ميتوان گفت ديني و غيرديني ندارد. ولي اگر نيت و انگيزة فاعل را درنظر آوريم، تفاوتي اساسي ميان اين دو کار ديده ميشود و به اين اعتبار ميتوان گفت يکي کاري ديني انجام ميدهد و ديگري کاري غيرديني يا ضدديني. حتي افعال ديني ـ مانند نماز خواندن ـ هم ممکن است با انگيزه دینی يا شیطانی انجام گيرد و به دو نتيجة متفاوت منتهي گردد. هم نمازي که براي خدا خوانده شود، نماز است، و هم نمازي که براي ريا خوانده شود، ولي يکي موجب سقوط در جهنم ميشود، چون انگيزهاش شيطاني است، و ديگري موجب تعالي و تقرب اليالله ميشود، زيرا انگيزهاش الهي و ديني است.
شکل ديگري از تأثيرات دين بر علم، تأثيري است که اهداف ديني بر هدفگذاري و جهتدهي به علوم برجاي ميگذارد. از يک زاويه، هر علم را ميتوان جداگانه و مستقل از ديگر علوم بهحساب آورد، و به تناسب موضوع و کاربردش هدفگذاري نمود. بهعنوان نمونه، ميتوان گفت: فيزيک علمي است که به مطالعه اجسام و کشف آثار ظاهري آنها ميپردازد، و هدف از آن شناخت طبيعت مادي و بهخدمت گرفتن اين روابط براي زندگي راحتتر است. يا