رابط علم و دین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٦٢ - ١ ١ ١   راه حل منتخب
دانشمند لحاظ ميشود، و اگر دانشمندي در ايران متولد شده باشد، ميتوان به او عنوان دانشمند ايراني را اطلاق کرد، هرچند بخش زيادي از عمر خود را در خارج از اين کشور سپري کردهباشد. امروز در مسائل حقوقي همين مقدار از ارتباط، ملاک بسياري از احکام و قوانيني است که شهروندي و تابعيت يک شخص در آنها شرط شده است.
بنابراين نميتوان گفت: هر جا وصفي براي موضوعي آورده میشود، حد نصابي عقلي دارد که، به فرض، بايد بيست درصد حيثيات وجودياش به آن مربوط شود و نسبت معيني در آن لحاظ گردد؛ بلکه همين اندازه که عرف، برقراری نسبتي بين صفت و موصوف را صحیح بداند کافی است. صدق نسبت، صدقي عرفي است و برهان عقلي، دليل تجربي، دليل تاريخي، و یا نصي از کتاب و سنت ندارد. ریشه اینگونه مسائل زباني و ادبي، فقط قرارداد عرفي است و استدلالبردار نيست.
البته گاهي ارتباطات بيشتري نيز در برخي نسبتها لحاظ ميشود. به عنوان مثال، براي اينکه ترکيب وصفي «دانشمند مسلمان» صحيح باشد، او بايد حداقلهايي از دين اسلام (که حد نصاب اسلام است) را پذيرفته باشد، و صرف اينکه در يک کشور اسلامي متولد شده باشد، باعث نميشود بتوان به او «دانشمندمسلمان» يا «دانشمند اسلامي» گفت. هرچند در نسبت دادن يک دانشمند به يک کشور، تنها تولد او در آن کشور کافي است، اما در ترکیب دانشمند مسلمان، صرف تولد در دارالاسلام کافي نيست، بلکه تولد در کشور اسلامي اصلا