رابط علم و دین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٦٣ - ١ ١ ١ نقد مبنايي
مبتني بر آنها نيز اشتباه خواهد کرد. اما نکته اينجاست که اصول موضوعه هم خود بايد بر اساس اصولي بديهي اثبات گردند، و اصول بديهي ثابت و غیرمتغير بوده، میان اقوام و فرهنگهای گوناگون دربارة آنها اختلافي وجود ندارد. از اينرو، هر پژوهشگري با هر پيشينة اعتقادي، ارزشي، و فرهنگي، اگر براساس اصول بديهي، طبق قواعد منطقي، و با رعايت متدولوژي صحیح يک علم به پيشرود، به همان نتيجهاي ميرسد که ديگران ممکن است با رعايت اين اصول و قواعد بدان دست يابند. تنها عاملي که ممکن است موجب اختلاف نظر در چنين مواردي شود آن است که برخي در روند استدلال و استنتاج از آنها اشتباه کنند. وقوع چنين اشتباهاتي عادي است و نبايد بهمعناي اختلاف نظر در يک علم، آنهم بهدليل تکيه بر سوابق ذهني و ديني، تلقي شود. با دقت در روند تحقيق علمي ميتوان چنين اشتباهاتي را کشف و رفع نموده، به معرفتي مطابق با واقع دست يافت.
بنابراين، اگر علم به معناي مطالعة روابط ميان پديدهها و علتهايشان و کشف واقعيت باشد، و منظور از دينْ ارزشهاي معطوف به سعادت بشر باشد، هيچ رابطة منطقی مستقيمي ميان دين با نظريات علمي وجود ندارد، و شخص ديندار و بيدين بهطور مساوي ميتوانند آن را بهدستآورند. نمونة اين دسته از حقايق، مسائل رياضي است که دين و فرهنگ رياضيدانان هيچ تأثيري در محاسبات آنان ندارد. البته اين بدان معنا نيست که همه الزاماً به نتيجة مشابهي هم دست مييابند، بلکه ممکن است در مقدمات يا