رابط علم و دین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٦٥ - پيش گفتار
راه تجربة حسي به دست نيامده است. هيچ تجربهاي نميتواند اعتبار روشي غير از تجربه را نفي کند، چرا که اصولاً تجربه از نفي مسائل غيرتجربي عاجز است، و حداکثر چيزي که ميتواند اثبات کند، وجود پديده و روابط محسوس و قابل تجربه است.
افزون بر اين، مبنای تجربهگرايي آن است که ميتوان حقايق را به وسيله ادراکات حسي بهصورت يقيني کشف کرد، در حالی که ادراکات حسي از نظر معرفتشناختي قابل مناقشهاند و به دست آوردن نتيجه قطعي از آنها بسيار به سختي وصرفاً با استمداد از استدلالهاي عقلي امکانپذیر است (درحاليکه اين مکتب اعتبار استدلالهاي عقلي را نميپذيرد). از طرف ديگر، روش تجربي بر پيشفرضهایی استوار است که از راه تجربه اثبات نشدهاند، و نميتوانند اثبات شوند. به عنوان نمونه، همة تحقيقات تجربي بر اصل «عليت» مبتني ميشوند، زیرا با تحقیق آزمايشگاهی (يا ساير روشهاي تجربي) درباره دو پديدة محسوس، شاهد هستيم که هرگاه پديده «الف» تحقق پيدا ميکند، به دنبال آن پديده «ب» نيز تحقق مييابد، و با تکرار اين مشاهده در شرايط مختلف، رابطه عليت بين دو پديده را کشف کرده، اولي را سبب پيدايش دومي میدانیم، و قانوني کلي را کشف ميکنيم که به وسيلة آن ميتوان حوادث رخداده را تبيين و حوادث آينده را پيشبيني کرد. اين در حالی است که اولاً، رابطة عليت امري محسوس نيست و پذيرفتن چنين رابطهاي ميان دو پديده، محصول تأملات ذهني و مسألهای متافيزيکي و فلسفي است؛ و پيروان اين مکتب براي نظريات متافيزيکي اعتبار علمي قايل نيستند! ثانياً، بعد