رابط علم و دین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٧٨ - پيش گفتار
شوند، با علمي ديني سروکار داريم، و اگر همان مسائل براساس منابع غيرديني و روشهايي مانند عقلاني، تجربي، و ... اثبات شوند، علمي غيرديني به وجود ميآيد. اما اگر روش را خارج از علم بدانيم؛ به این معنا که علم در هر صورت يکي است، چه مسائلش با اين متد اثبات شود و چه با آن متد، در اين صورت، علم ديني و غيرديني نخواهيم داشت.
ملاک ديگري که گاه براي طبقهبندي علوم و تفکيک آنها از يکديگر مورد توجه قرار ميگيرد، هدف وغايت علم است، به اين معنا که با تغيير هدف از طرح و حل يک مسأله، وارد فضاي علم ديگري ميشويم. اگر مسألهاي براي هدفي خاص مانند زندگي آسوده دنیوی ـ مطرح شود و براي حل آن تلاش شود، يک علم به وجود ميآيد، و درصورتي که همان مسأله براي هدفي ديگر ـ مانند رسیدن به سعادت اخروی و قرب به خدا مدنظر قرار گيرد و حل شود، علمي ديگر توليد ميشود. درمقابل، اصطلاح ديگري وجود دارد که غايت را در تعريف و تقسيم علم دخالت نميدهد و تا هنگامي که سؤال يکسان باشد، آن را مسألة همان علم به حساب ميآورد، هرچند اهدافي متفاوت موجب توجه به آن شده باشند، يا غاياتي مختلف به پاسخهايي متفاوت براي آن انجاميده باشند. البته منطقدانان، کم يا بيش، بحثهايي در زمينه ماهیت علوم و ملاک تفکيک ميان آنها مطرح کردهاند، و برخي معيار اختلاف علوم را موضوعات آنها