رابط علم و دین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٩٤ - ١ ١ ١ نقد مبنايي

رابطه‌اي هستند که ميان فعل اختياري انسان با کمال نهايي و قرب الي الله وجود دارد. شناخت چنين مصلحت‌هايي از تيررس عقل و تجربه خارج است. ولي بعضي از مصالح دستورات ديني به فوايد و آثاري مربوط مي‌شوند که در همين دنيا نصيب فرد يا جامعه مي‌شود. اين‌گونه مصلحت‌هاي دنيوي مي‌توانند از راه تجربه نيز اثبات شوند و توصيه‌ها يا انذارهاي ديني مربوط را با کمک روش تجربي تبيين و اثبات کنند.[١]

پس از مشخص كردن حوزة دين و قلمرو آن، مي‌توان گفت: در اين چارچوب، هرچه اثبات شود جزئي از دين است، خواه از راه دلايل نقلي و تعبدي اثبات شود و خواه از راه‌هاي عقلي و غيرتعبدي. در هر صورت، اگر آنچه با دليل معتبر اثبات مي شود كاشف از اراده الهي باشد، مي‌توان مضمون آن را به خداوند و دين نسبت داد، و جزئي از معرفت ديني به حساب مي‌آيد.[٢]

از ديگر خدماتي که علم مي‌تواند در حوزة مسائل عملي و دستوري در اختيار دين قرار دهد، کمک در حوزة موضوع‌شناسي احکام است. با وجود آن‌که در اسلام، همة احکام كلي بیان شده است و با استناد به آن‏ها مي‏توان احكام جزئي را در هر شرايطي استخراج و استنباط كرد، ولي براي تطبيق اين احکام کلي بر