موضوع، مسائل، و اهدافشان با دين ارتباطي پيدا نمي‌کند، به ديني و غيرديني متصف نمي‌شوند. ولي علومي که در مباني، ارزش‌ها يا روش‌هايشان با يکي از مؤلفه‌هاي دين (باورها،‌ ارزش‌ها، و احکام) داراي مرز مشترک باشند، مي‌توانند ديني يا غيرديني باشند. اين‌گونه علوم، درصورتي ديني خواهند بود که در آنها نظرياتي را مبنا قرار دهيم که مورد تأييد دين باشند،‌ يا دست‌کم دين آنها را نفي نکند؛‌ خواه اين نظريات را ديگران مطرح کرده‌باشند، يا خود بر اساس مباني ديني نظريه‌اي را ابداع کرده، به عنوان احتمال مطرح ‌کنيم و با دلايل منطقي و روش معتبر آن را اثبات و نظريات رقيب را نقد نماييم. بنابراين،‌ چنين نيست كه با داشتن منابع وحياني اسلام، از همة علوم بي‏نياز باشيم، چرا که حتي در مسائل عملي و ارزشي نيز دست‌کم براي شناخت موضوعات، به علوم مختلفي نياز داريم. ازسوي ديگر، چنان نيست كه با شناختن و فراگرفتن علوم، از دين بي‏نياز شويم، چرا كه شناخت موضوعات بدون تعيين حكم عملي آنها از سوي دين، تضميني براي راه يافتن به سعادت حقيقي ندارد[١].

هر علمي متدولوژي خود را دارد، و مسائلي را که بر اساس مباني صحيحِ اثبات شده حل مي‌کند در حد خودش معتبر است، و تا هنگامي که با دليل معتبرتري تعارض پيدا نکرده باشد بايد به‌همان اندازه به آن بها داده شود. ولي بديهي است که درصورت يافتن دليلي معتبرتر بر صحت نظرية رقيب، بايد نظرية گذشته را کنار نهاد و

[١] محمدتقي مصباح يزدي، «سلسله گفت و شنودهايي در مورد مباحث بنيادي علوم انساني»، فصلنامه مصباح، س ٢، ش ٨ (زمستان ١٣٧٢)، ص ١٩ـ٢٠.