تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨٢ - شرح آيات

ساده‌ترين دليل بر اين كه انسان را علم به غيب نيست، اين است كه گاه براى خود برنامه‌اى تنظيم مى‌كند كه فردا حتما فلان كار را انجام دهد ولى روز بعد هر چه تلاش مى‌كند نمى‌تواند برنامه خود را به انجام رساند. از اين رو از امام على (ع) روايت شده كه فرمود: «عرفت اللَّه بفسخ العزائم و نقض الهمم».

[٧٨] أَطَّلَعَ الْغَيْبَ أَمِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً آيا از غيب آگاهى داشت يا از خداى رحمان پيمان گرفته بود.» انجام كارى تضمين مى‌شود از دو راه: يكى، علم به آينده يا قدرت خداوند. نه ضمانتى از خدا دارد و نه علمى به آينده، چگونه به چيزى كه موجود نيست اعتماد مى‌ورزد. در حديث، در سبب نزول اين آيه چنين آمده است كه

از ابو جعفر (ع) در تفسير اين آيه روايت شده كه عاص بن وائل بن هشام القرشى سهمى، يكى از كسانى بود كه رسول را استهزاء مى‌كرد. خباب بن الارت را از عاص بن وائل طلبى بود براى گرفتن آن رفت.

عاص بن وائل او را گفت: آيا شما نمى‌پنداريد كه در بهشت طلا و نقره و حرير هست؟ خباب گفت: بلى. عاص بن وائل گفت: پس وعده ما در بهشت.

به خدا سوگند تو را در آنجا چيزهايى خواهم داد/ ٩٥ كه از آنچه در دنياست بسى بهتر است. خداى تبارك و تعالى در جواب چنين كسان مى‌فرمايد كه: «آيا از غيب آگاهى داشت، يا از خداى رحمان پيمان گرفته بود»؟

[٧٩] كَلَّا سَنَكْتُبُ ما يَقُولُ‌ نه چنين است آنچه مى‌گويد خواهيم نوشت.» اما آنچه را از نعمتهاى دنيوى از راه كار و پيشه گرد آورده چه كسى مى‌تواند تضمين كند كه منبع سعادت او گردد، بر عكس، بسا سبب شوربختى و شقاوت او شود.

وَ نَمُدُّ لَهُ مِنَ الْعَذابِ مَدًّا و البته بر عذابش خواهيم افزود.» اين نعم مادى براى او سعادت آفرين نخواهد بود. بلكه گناهى است كه او در عقوبت آنها شتاب مى‌ورزد. هم چنان كه در حديث آمده است. و او آگاه به امر